این تارنما می‌کوشد تا در حوزه‌ي دانش گیاه‌شناسی به تبادل اطلاعات بپردازد
 

تيره کاسني (Asteraceae) داراي 1620 جنس و قريب به 20000 گونه گياهي بوده و از اينرو بزرگترين تيرة گياهان آوندي در جهان است، گياهان تيره کاسني از نظر اقتصادي بسيار حائز اهميت بوده و گونه‌هاي فراواني با مصارف تغذيه‌اي، دارويي و زينتي را شامل مي‌شوند؛ براساس آخرين و دقيق‌ترين رده‌بندي‌هاي موجود، گياهان تيره کاسني در پنج زير تيره قرار مي‌گيرند كه هر زير تيره خود شامل تعدادي تبار يا زيرتبار و بالاخره جنس و گونه مي‌باشد.

    تا به حال از 1620 جنس تيره کاسني در جهان، تعداد 146 جنس آن با حدود 1123 گونه از ايران گزارش گرديده است كه از اين تعداد 406 گونه انحصاري كشور هستند، با توجه به اينكه شمار گونه‌هاي گياهي كشور به 7576 مي‌رسد، مي‌توان گفت كه 14/8% گياهان كشور متعلق به تيرة کاسني مي‌باشند. سيستم رده‌بندي ارايه شده در فلورا ايرانيكا، به عنوان آخرين منبع علمي در مورد گياهان تيره در کشور-که بين سالهاي 1972 تا 1989 ارائه گرديده است- به طور عمده بر اساس ريخت‌شناسي بنا نهاده شده‌است ولي در سيستمهاي رده بندي جديد مثل آنچه كوبيتزكي (Kubitzki, K.) در كتاب تيره‌ها و جنس‌هاي گياهان آوندي، جلد 8، در سال 2007 چاپ نموده است، با استفاده از اطلاعات تكميلي و رده‌بندي مدرن تغييراتي در جايگاه رده‌بندي تاكسون‌ها بوجود آمده است كه در نگارش اين کتاب سعي شده از اين سيستم‌هاي رده بندي جديد تبعيت شود.


برچسب‌ها: تيره کاسني؛ Asteraceae ؛ رده‌بندي گياهي؛ گياه شناس
+ نوشته شده در  یکشنبه چهاردهم مهر 1392ساعت 8:43  توسط سید رضا صفوی  | 

تيره كدو با حدود 120 جنس و 1000 گونه، به طور عمده در نواحي گرمسيري و نيمه‌گرمسيري جهان انتشار دارد و گستره پراكنش آن به نواحي معتدل در نيمكره شمالي و جنوبي نيز كشيده مي شود؛ تقريبا نيمي از گونه‌هاي تيره در دنياي قديم و بقيه در دنياي جديد پراكنده‌اند. در مقايسه با ساير تيره‌هاي گياهان گلدار، شمار گونه‌ها در جنس‌هاي اين تيره چندان زياد نيست، براي مثال جنس "Cayaponia Silva Manso" (در ايران وجود ندارد) به عنوان بزرگترين جنس تنها داراي 70 گونه در جهان است، بزرگترين جنس در ايران نيز فاشرا (Bryonia L.) با سه گونه مي باشد. درايران 5 جنس و9 گونه از اين تيره به صورت خودرو و تاكسون‌هاي (Taxa) فراواني به صورت كاشته‌شده مشاهده مي‌شوند، گياهان تيره از نظر اقتصادي بسيار حايز اهميت بوده و گونه‌هاي فراواني با مصارف تغذيه‌اي، دارويي و زينتي دارند.
    گياهان تيره به طور عمده گسترده روي زمين يا بالا رونده هستند، در حالت اخير پيچك‌هايي دارند كه ساقه علفي با استفاده از آنها به تكيه‌‌گاه مي‌چسبد، يك پايه يا دو پايه اند؛ گل‌هاي تك جنس دارند؛ گل ماده داراي تخمدان زيرين است، تخمدان‌ها عموما سه عدد بوده، ديواره مابين آنها از ميان رفته و داراي جفت‌هاي جداري مي باشند (تمكن سه برچه اي و تك‌‌خانه ايست)، فضاي داخلي تخمدان نيز كاملا پر شده است؛ گل نر داراي پرچم‌هايي (3 تا 5 عدد) با اشكال نامتعارف مي باشد، براي مثال نافه در "خيار آب پران" [Ecballium elaterium (L.) A. Rich.]  سه پرچمي است، به اين ترتيب كه يك پرچم داراي بساك يك‌خانه اي ودوتاي ديگر داراي بساك دو‌خانه اي هستند.
    تاكسون‌هاي خودروي تيره در كشور گسترش وسيعي نداشته و رويشگاه‌هاي آنها به نسبت محدود است، براي مثال گل انارم [Corallocarpus schimperi (Naud.) Hook. f.] تنها از چابهار و نيكشهر گزارش شده است، بر‌عكس كولتيوار‌هاي (گونه‌ها و واحد‌هاي پايينتر از گونه‌) فراواني از تيره تقريبا در تمام نقاط كشور كشت مي‌شوند، مثل: هندوانه، خربزه، طالبي، گرمك، خيار، خيار چنبر، كدوي مسمايي، كدوي تنبل و ... ، كه داراي ارزش اقتصادي فراواني مي‌باشند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم خرداد 1390ساعت 10:4  توسط سید رضا صفوی  | 


     كتاب حاضر بخشي از دستاورد اجراي طرح تحقيقاتي «جمع‌آوري و شناسايي گلسنگ‌هاي ايران» است كه طي 5 سال (از 1383 تا 1387) در بخش تحقيقات گياه‌شناسي مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور اجرا گرديده است و به‌عنوان اولين كتاب فارسي در زمينه شناسايي و رده‌بندي گلسنگ‌هاي ايران به تمامي علاقه‌مندان دانش گلسنگ‌شناسي در كشور تقديم  مي‌گردد.

   در اين كتاب نخست فهرست جنس‌ها و گونه‌هاي گلسنگ‌هاي كشور (برگرفته از چك‌ليست گلسنگ‌هاي ايران، Seaward et al., 2004 & 2008)، به‌علاوه 35 گونه افزوده شده به آن آمده كه داراي نظم الفبايي است، سپس كليد شناسايي جنس‌ها و گونه‌هاي موجود در كشور ارائه شده و آنگاه شرح تعدادي از جنس‌ها و گونه‌ها كه آنها نيز به صورت الفبايي مرتب شده‌اند، آمده است. به منظور آشنايي بيشتر با گونه‌ها و ايجاد سهولت بيشتر در شناسايي نمونه‌ها، عكس تعدادي از گونه‌ها نيز در آخر كتاب ارائه شده است. بدين ترتيب كليد شناسايي اين كتاب ترجمه كليد شناسايي ارائه شده براي گلسنگ‌هاي ايران (Sipman, H., 2003 ) مي‌باشد كه با مجوز نگارنده آن به فارسي برگردانده شده، البته اين كليد همه جنس‌ها و گونه‌هاي موجود در كشور را پوشش نمي‌دهد و به‌علاوه در آن به چند جنس اشاره شده است كه احتمال وجود آنها در فلور كشور مشكوك است.
   از آنجا كه اين اثر اولين كتاب منتشر شده در زمينه شناسايي گلسنگ‌هاي ايران است، در شرح جنس‌ها و گونه‌ها سعي شده است تا در حد امكان از به‌كارگيري كلمات و اصطلاحات پيچيده يا نامفهوم خودداري گردد و شرح‌ها به زبان ساده و با استفاده از اصطلاحات گويا نگاشته شوند. به اين منظور برخي از اصطلاحات با تلفظ اصلي و تنها با حروف فارسي به‌كاررفته‌اند، به ‌طوري‌که براي گروهي از اصطلاحات معادل فارسي در نظر گرفته شده و دسته‌اي ديگر با توضيحي كوتاه جايگزين شده‌اند كه فهرست اين اصطلاحات در پايان كتاب آمده است. بنابراين در نگارش هر شرح ضمن بهره‌گيري از شرح‌هاي موجود در منابع معتبر گلسنگ‌شناسي، از اطلاعات با ارزش ميداني مانند اندازه گياه، نوع و رنگ تال آن و همچنين نوع بسترهاي رويش هر گونه در طبيعت هم استفاده شده است. يادآوري مي‌گردد كه پس از شرح هر جنس‌، شرح گونه يا گونه‌هاي مربوطه نيز آمده است و در مواردي‌كه امكان ارائه شرح يك تاكسون (جنس يا گونه) وجود نداشته،‌ تنها به ذكر نام آن بسنده شده است. درعين‌حال، به منظور جلوگيري از حجيم شدن کتاب، از ارائه اطلاعات جغرافيايي مربوط به نمونه‌هاي هرباريومي صرف‌نظر شده است. همه عكس‌هاي ارايه شده در اين كتاب از طبيعت تهيه شده‌اند و نمايانگر ريخت طبيعي گونه‌ها در زيستگاه اصلي آنها مي‌باشند. ذكر اين مطلب بسيار ضروريست كه اين عكس‌ها تنها براي كمك به شناسايي گلسنگ‌ها به هنگام استفاده از شرح‌ها در اختيار خواننده قرار گرفته است و جز در برخي موارد نادر، شناسايي گونه‌ها با استفاده از آنها به تنهايي، غيرممكن است و بالاخره در پايان كتاب‌ يك كتابنامه جهت بهره‌مندي بيشتر علاقه‌مندان و امكان دستيابي آنها به اطلاعات علمي بيشتر ارائه گرديده است.

همین خبر در سایت های دیگر و سایر لینک های مرتبط:

http://rifr.blogfa.com/post-213.aspx

http://darvish100.blogfa.com/post-1894.aspx

http://darvish100.blogfa.com/post-1895.aspx

http://darvish100.blogfa.com/post-1896.aspx

http://darvish100.blogfa.com/post-1897.aspx

 

+ نوشته شده در  سه شنبه هفتم اردیبهشت 1389ساعت 10:9  توسط سید رضا صفوی  | 


نام فارسي: داروما
نام علمي:  Osyris daruma Parsa
    اين گياه تنها گونه سرده داروما (Osyris L) در ايران بوده و به تيره صندل (Santalaceae) تعلق دارد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي درختچه اي، هميشه سبز، پوشيده از كرك، با تاج پوشش وسيع، به ارتفاع 1 تا 2 متر. برگ‌ها با دمبرگ كوتاه يا بدون دمبرگ، بيضوي، پهن، با نوك كوتاه و به رنگ سبز متمايل به خاكستري. گل‌آذين خوشه‌اي و دراز، با گرزن‌هاي جانبي، حاوي گلهاي نر و ماده. هر گل با گلپوش سه قسمتي، سه پرچم، تخمدان گوشتي پوشيده از كرك‌هاي مخملي و سه كلاله‌ي زرد رنگ. ميوه شفت تخم‌مرغي و قرمز رنگ. دانه با آلبومن فراوان.
زمان گل و ميوه دهي: زمستان و بهار.
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه تنها در منطقه‌ي نگور واقع دراستان سيستان و بلوچستان، حد فاصل پسابندر و بريس مي رويد.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد، تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن، پالايش هوا با تثبيت گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي، فلزات سنگين و ساير ذرات معلق در هوا، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب حفاظت از منابع طبيعي تجديد شونده، تعديل شرايط اقليمي و بهبود شرايط زيست محيطي مي گردد، بسيار مشاهده شده است که پس از احياي مناطق عاري از پوشش گياهي به دست انسان به تدريج برخي از ميکروارگانيسم ها، جانوران و ساير گياهان نيز وارد منطقه شده و در آن استقرار مي يابند.
خواص درماني: اسانس استخراج شده از چوب اين گياه به رنگ زرد روشن و شفاف بوده، معطر، اندكي تلخ مزه و تند است اين اسانس پس از مصرف، از طريق گردش خون در بدن منتشر شده و برخي از تركيبات آن ضمن دفع از كليه‌ها و شش‌ها، اين اندام‌ها را ضدعفوني مي‌كنند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ 8/1۲/1388)

+ نوشته شده در  یکشنبه نهم اسفند 1388ساعت 8:37  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: چندل
نام علمي:  Rhizophora mucronata Poir
    اين گياه تنها گونه سرده چندل (Rhizophora L) در ايران بوده و به تيره چندل (Rhizophoraceae) تعلق دارد. چندل درختي دريازي بوده و در جنگل هاي مانگرو در لابلاي درختان حرا مي رويد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي درختچه اي، به ارتفاع 10 تا 20 متر. داراي ريشه هاي هوايي كه از تنه اصلي و يا شاخه هاي بزرگ و قطور فرعي به وجود مي آيند و آنگاه از روي ساقه ها به صورت كماني به داخل زمين فرو مي روند. برگ‌ها متقابل، بيضوي، چرمي و نوك دار. گوشواره ها سرنيزه اي. گل ها سفيد، به طول يك سانتي متر، با برگك هاي بزرگ، چرمي و پياله اي، مجتمع در گل آذين هاي گرزن. ميوه سته، تخم مرغي يا گلابي مانند، تك دانه و ناشكوفا. اين گياه زنده زاست به اين معنا كه "نو نهال" دوره اي از رشد خود را بر روي پايه مادري مي گذراند و پس از اينكه  طول ريشه آن به 20 تا 30 سانتي متر رسيد از شاخه مادري جدا مي شود و چون نوك ريشه آن مخروطي شكل است و گرانيگاه آن نيز همين نقطه است، پس از سقوط بطور مستقيم در خاك فرو رفته، مستقر مي شود و با رشد خود پايه جديدي را به وجود مي آورد.
زمان گل و ميوه دهي: زمستان و بهار
پراكندگي جغرافيايي در كشور: چندل در خورها و بر روي پهنه هاي جزر و مدي در برخي از سواحل خليج فارس مانند بندر سيريك و بندر كرگان مشاهده مي شود. از نظر زيست محيطي حضور چندل در اين خورها بسيار با ارزش بوده و ضمن كمك به پايداري اين بوم سازگان ها نقش مهمي در وقوع چرخه هاي زيستي و تجديد حيات طبيعي آبزيان آنها دارد. شوربختانه امروزه رفت و آمد شناور های سنگين در اين خورها ( بخصوص خور آذيني، شهرستان ميناب) كه مدتي است بسيار زياد شده است، با ايجاد موجهاي قوي و ويران كننده باعث فرسايش شديد كناره هاي اين خورها يعني همان محل استقرار چندل ها شده و در نتيجه روزانه صدها اصله از اين درختان با ارزش نابود و منهدم مي شوند.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد، تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن، پالايش هوا با تثبيت گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي، فلزات سنگين و ساير ذرات معلق در هوا، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب حفاظت از منابع طبيعي تجديد شونده، تعديل شرايط اقليمي و بهبود شرايط زيست محيطي مي گردد، بسيار مشاهده شده است که پس از احياي مناطق عاري از پوشش گياهي به دست انسان به تدريج برخي از ميکروارگانيسم ها، گياهان و جانوران نيز وارد منطقه شده و در آن استقرار مي يابند.
مصارف صنعتي: چوب چندل ارزش صنعتي داشته و بخصوص در لنج سازي به كار مي رود.


(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ 28/11/1388)

+ نوشته شده در  شنبه یکم اسفند 1388ساعت 8:47  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: خرنوب
نام علمي: Ceratonia siliqua L
    اين گياه تنها گونه سرده خرنوب (Ceratonia L) در ايران بوده و به تيره ارغوان يا سنا (Caesalpiniaceae) تعلق دارد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي درختچه يا درختي و هميشه سبز، به ارتفاع 3 تا 17 متر. برگ‌ها مركب، شانه اي زوج، با 3 تا 5 جفت برگچه، برگچه ها چرمي، بدون كرك، تخم مرغي-بيضوي يا دايره اي و با نوك كند تا شكافته. گل آذين خوشه، با 3 تا 50 گل، گل ها اغلب تك جنس، سبز رنگ، بدون جام، با لوب و كاسه كوچك. ميوه باريك، كشيده، آويخته، پوشيده از كرك و به طول 8 تا 20 سانتي متر.
زمان گل و ميوه دهي: از اواخر بهار تا اوايل پاييز
پراكندگي جغرافيايي در كشور: امروزه تنها پايه هاي معدودي از اين درخت در اطراف كازرون و در دره شاهپور از استان فارس وجود دارند.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد، تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن، پالايش هوا با تثبيت گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي، فلزات سنگين و ساير ذرات معلق در هوا، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب حفاظت از منابع طبيعي تجديد شونده، تعديل شرايط اقليمي و بهبود شرايط زيست محيطي مي گردد، بسيار مشاهده شده است که پس از احياي مناطق عاري از پوشش گياهي به دست انسان به تدريج برخي از ميکروارگانيسم ها، گياهان و جانوران نيز وارد منطقه شده و در آن استقرار مي يابند.
خواص درماني: عصاره برگ و ميوه گياه مدر و تقويت كننده معده بوده و براي رفع سرفه‌هاي مزمن، سل، يرقان و اسهال به كار مي رود.
مصارف تغذيه اي: ميوه اين گياه خوراكي بوده و داراي مواد قندی فراواني است.
مصارف صنعتي: از دانه اين گياه صمغ و موسيلاژ بدست می آيد که در صنايع مختلف كاربرد دارد، برگ و پوست اين درخت نيز در دباغی مورد استفاده قرار مي گيرد.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۷/۱۱/1388)

+ نوشته شده در  شنبه دهم بهمن 1388ساعت 9:14  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: توس، غان
نام علمي: Betula pendula Roth
    اين گياه تنها گونه سرده غان يا توس (Betula L) در ايران بوده و به تيره غان يا توسكا (Betulaceae) تعلق دارد، امروزه برخي از گونه هاي ديگر توس نيز به كشور وارد شده و در باغات و فضاهاي سبز كشت مي شوند.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: درختي به ارتفاع 25 تا 30 متر، با پوست صاف و سفيد كه داراي شيار هاي سياه و عميقي است. شاخه ها اغلب نازك و آويزان. برگ ها تخم مرغي-دلتايي، نوك دار، با حاشيه دندانه دار و قاعده گوه اي، به طول 3 تا 7 و عرض2 تا 5 سانتي متر، دمبرگ ها به طول 1 تا 3 سانتي متر. گل آذين ها دم گربه اي. گل آذين هاي ميوه دار متشكل از فلس هاي ميوه دار با لوب هاي جانبي پهن و برگشته به سمت پايين. ميوه فندقه، تخم مرغي و باريك و داراي بال هايي دو تا سه بار پهن تر از فندقه.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه تا به حال از دره هاي كرج و شهرستانك، اطراف سد لار در جاده هراز، جنگل هاي سنگده در مازندران وكوه شاهوار-دره ميشي در سمنان گزارش شده است ولي شوربختانه به دليل قطع بي رويه پايه هاي طبيعي اين گونه و عدم حفاظت از آن، در حال حاضر پراكنش آن در طبيعت به سرعت رو به كاهش است.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود گياهان در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص درماني: شيره درخت توس براي رفع لكه هاي پوستي به كار مي رود. عصاره برگ و پوست اين درخت تصفيه كننده خون، تقويت كننده دستگاه گوارش و تب بر بوده و براي رفع سرما خوردگي، سرگيجه، سردرد، دردهاي رماتيسمي و نقرس توصيه مي شود.
تركيبات شيميايي: پوست و برگ درخت توس داراي يك ماده شيميايي بنام بتولين است.
مصارف صنعتي: چوب غان كاربرد هاي فراواني در صنايع چوب دارد.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۱۷/9/1388)

+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 11:40  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: سفيد پلت
نام علمي:  Populua Caspica Bornm
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده صنوبر (Populua L) بوده و به تيره بيد (Salicaceae) تعلق دارد؛ 5 گونه گياه درختي از اين سرده در ايران يافت مي شود. سفيد پلت، ريشه‌ای نا مقاوم دارد و به باد حساس است و زياد دچار باد افتادگی می‌شود، برگ هايش حتی بر اثر وزش باد های ضعيف، به لرزش در مي آيند و به همين خاطر گيلک ها به افراد بي ثبات و دمدمی مزاج ، " پلت ولگ " (برگ پلت) مي گويند.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    درختي به ارتفاع تا 20 متر، با تاج بزرگ و ستوني. تنه با پوست ابتدا صاف، به رنگ سبز متمايل به خاكستري و به تدريج ضخيم، ناهموار و تيره شونده. برگ ها تخم مرغي-مثلثي،گوشه دار، نوك تيز، با حاشيه ي سينوسي-دندانه دار و قاعده ي گوه اي-پهن، با دمبرگ هاي بلند به طول 10 تا 15 سانتي متر. گل آذين دم گربه اي، ميوه دار، به طول تا 20 سانتي متر، با محور و دمگل هاي كركي و بلند. ميوه كپسول، دو كفه اي، صاف و تخم مرغي-مخروطي.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
    زيستگاه اين گونه جنگل هاي شمال كشور است و از آنجا كه اين جنگل ها امروزه به شدت تخريب مي شوند و پهنه ي آنها رو به نقصان است، اين گونه نيز مانند بسياري از گونه هاي گياهي ديگر كه تنها در جنگل هاي شمال مي رويند در معرض خطر نابودي قرار گرفته است. متاسفانه با وجود هشدار هاي فراوان متخصصين محيط زيست و دوست داران طبيعت به منظور حفاظت و حراست از جنگل ها ي شمال كشور به عنوان يك مجموعه ي زيستي منحصر به فرد در دنيا، هنوز روند تخريب، تغيير كاربري و برداشت بي رويه از منابع طبيعي در اين جنگل ها ادامه دارد.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود گياهان در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
مصارف صنعتي: چوب سفيدپلت مانند صنوبر، سبک است، ولی اليافی کوتاه و فشرده‌تر دارد و به همين دليل در صنايع چوب بسيار مورد استفاده قرار مي گيرد.
مصارف تغذيه اي: برگ هاي اين گياه براي دام خوش خوراك بوده و به عنوان علوفه دام مورد استفاده قرار مي گيرند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  9/9/1388)

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 9:37  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي زبان پس قفا
نام علمي:  Delphinium syncarpum Freyn
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده زبان پس قفا (Delphinium L) بوده و به تيره آلاله (Ranunculaceae) تعلق دارد؛ 28 گونه گياه علفي يکساله يا چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي يك ساله با ساقه ي راست و به ارتفاع حدود 20 سانتي متر. برگ ها با دمبرگ هاي كوتاه و پهنك هاي سه بخشي، هر بخش پهنك مستطيلي و نوك دراز. گل ها سفيد، با مهميز واژگون به طول 8 ميلي متر، مجتمع در گل آذين هاي خوشه ي تنك با دمگل آذيني به طول 3 تا 6 ميلي متر. 
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه تا به حال تنها از اطراف بابلسر گزارش گرديده است.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود گياهان در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
تركيبات شيميايي: دانه داراي آلكالوييد هايي است كه در مجموع يك درصد آنرا تشكيل مي دهند و مهمترين آنها عبارتند از، دلفي نين، دلفي نوييدين، دلفي زين. 
مصارف تغذيه اي: گل هاي معطر اين گياه بسيار مورد توجه زنبور عسل بوده و همه ي بخشها ي هوايي آن توسط دام و گياهخواران وحشي چرا مي شوند.
مصارف زينتي: گل هاي اغلب گياهان تيره آلاله بسيار زيبا بوده و رنگ هاي متنوعي دارند، به همين دليل اين گياهان از گذشته هاي دور به عنوان گياهان زينتي مطرح بوده و امروزه نيز براي تزيين محيط پرورش داده مي شوند.
(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۱۹/۸/1388)

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم آبان 1388ساعت 10:11  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: هميشك
نام علمي:  Danae racemosa (L.) Moench
    اين گياه نيمه خشبي و هميشه سبز تنها گونه ي سرده هميشك (Danae Medicus) در ايران بوده و به تيره لاله (Liliaceae) تعلق دارد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي درختچه اي، نيمه خشبي، با شاخه هاي نازك-راست و فراوان، به ارتفاع 50 تا 100 سانتي متر. داراي "شاخه هاي برگ مانند" به شكل سرنيزه، با رگبرگ هاي موازي و به رنگ سبز روشن. گل ها كوچك، سفيد و به صورت مجتمع در خوشه هاي انتهايي متشكل از 6 تا 9 گل. ميوه سته، كروي و به رنگ قرمز.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و تابستان
پراكندگي جغرافيايي در كشور: زيستگاه اين گونه جنگل هاي شمال كشور است و از آنجا كه اين جنگل ها امروزه به شدت تخريب مي شوند و پهنه ي آنها رو به نقصان است، اين گونه نيز مانند بسياري از گونه هاي گياهي ديگر كه تنها در جنگل هاي شمال مي رويند در معرض خطر نابودي قرار گرفته است. متاسفانه با وجود هشدار هاي فراوان متخصصين محيط زيست و دوست داران طبيعت به منظور حفاظت و حراست از جنگل ها ي شمال كشور به عنوان يك مجموعه ي زيستي منحصر به فرد در دنيا، هنوز روند تخريب، تغيير كاربري و برداشت بي رويه از منابع طبيعي در اين جنگل ها ادامه دارد.
 فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود گياهان در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
مصارف زينتي: بسياري از گياهان تيره ي لاله زينتي هستند، هميشك نيز گياهي زينتي است و همواره در گل فروشي ها حضور دارد و به طور معمول از برگ هاي اين گياه به منظور تزئين دسته گل ها، سبد گل ها و تاج گل ها استفاده مي شود. به دليل تقاضاي زياد بازار براي برگ هاي هميشك، امروزه اين گياه در بسياري از گلخانه ها كشت و پس از برداشت به فروش مي رسد ولي متاسفانه بسيار مشاهده مي شود كه سود جويان در جنگل هاي شمال كشور پايه هاي اين گياه را قطع و براي فروش روانه ي بازار هاي گل مي نمايند و به اين ترتيب به توده هاي طبيعي اين گياه آسيب رسانده و زندگي طبيعي گياه را مختل مي كنند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۵/۸/1388) 

+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم آبان 1388ساعت 11:21  توسط سید رضا صفوی  |