این تارنما می‌کوشد تا در حوزه‌ي دانش گیاه‌شناسی به تبادل اطلاعات بپردازد
تيره كدو با حدود 120 جنس و 1000 گونه، به طور عمده در نواحي گرمسيري و نيمه‌گرمسيري جهان انتشار دارد و گستره پراكنش آن به نواحي معتدل در نيمكره شمالي و جنوبي نيز كشيده مي شود؛ تقريبا نيمي از گونه‌هاي تيره در دنياي قديم و بقيه در دنياي جديد پراكنده‌اند. در مقايسه با ساير تيره‌هاي گياهان گلدار، شمار گونه‌ها در جنس‌هاي اين تيره چندان زياد نيست، براي مثال جنس "Cayaponia Silva Manso" (در ايران وجود ندارد) به عنوان بزرگترين جنس تنها داراي 70 گونه در جهان است، بزرگترين جنس در ايران نيز فاشرا (Bryonia L.) با سه گونه مي باشد. درايران 5 جنس و9 گونه از اين تيره به صورت خودرو و تاكسون‌هاي (Taxa) فراواني به صورت كاشته‌شده مشاهده مي‌شوند، گياهان تيره از نظر اقتصادي بسيار حايز اهميت بوده و گونه‌هاي فراواني با مصارف تغذيه‌اي، دارويي و زينتي دارند.
    گياهان تيره به طور عمده گسترده روي زمين يا بالا رونده هستند، در حالت اخير پيچك‌هايي دارند كه ساقه علفي با استفاده از آنها به تكيه‌‌گاه مي‌چسبد، يك پايه يا دو پايه اند؛ گل‌هاي تك جنس دارند؛ گل ماده داراي تخمدان زيرين است، تخمدان‌ها عموما سه عدد بوده، ديواره مابين آنها از ميان رفته و داراي جفت‌هاي جداري مي باشند (تمكن سه برچه اي و تك‌‌خانه ايست)، فضاي داخلي تخمدان نيز كاملا پر شده است؛ گل نر داراي پرچم‌هايي (3 تا 5 عدد) با اشكال نامتعارف مي باشد، براي مثال نافه در "خيار آب پران" [Ecballium elaterium (L.) A. Rich.]  سه پرچمي است، به اين ترتيب كه يك پرچم داراي بساك يك‌خانه اي ودوتاي ديگر داراي بساك دو‌خانه اي هستند.
    تاكسون‌هاي خودروي تيره در كشور گسترش وسيعي نداشته و رويشگاه‌هاي آنها به نسبت محدود است، براي مثال گل انارم [Corallocarpus schimperi (Naud.) Hook. f.] تنها از چابهار و نيكشهر گزارش شده است، بر‌عكس كولتيوار‌هاي (گونه‌ها و واحد‌هاي پايينتر از گونه‌) فراواني از تيره تقريبا در تمام نقاط كشور كشت مي‌شوند، مثل: هندوانه، خربزه، طالبي، گرمك، خيار، خيار چنبر، كدوي مسمايي، كدوي تنبل و ... ، كه داراي ارزش اقتصادي فراواني مي‌باشند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم خرداد 1390ساعت 10:4  توسط سید رضا صفوی  | 


نام فارسي: داروما
نام علمي:  Osyris daruma Parsa
    اين گياه تنها گونه سرده داروما (Osyris L) در ايران بوده و به تيره صندل (Santalaceae) تعلق دارد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي درختچه اي، هميشه سبز، پوشيده از كرك، با تاج پوشش وسيع، به ارتفاع 1 تا 2 متر. برگ‌ها با دمبرگ كوتاه يا بدون دمبرگ، بيضوي، پهن، با نوك كوتاه و به رنگ سبز متمايل به خاكستري. گل‌آذين خوشه‌اي و دراز، با گرزن‌هاي جانبي، حاوي گلهاي نر و ماده. هر گل با گلپوش سه قسمتي، سه پرچم، تخمدان گوشتي پوشيده از كرك‌هاي مخملي و سه كلاله‌ي زرد رنگ. ميوه شفت تخم‌مرغي و قرمز رنگ. دانه با آلبومن فراوان.
زمان گل و ميوه دهي: زمستان و بهار.
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه تنها در منطقه‌ي نگور واقع دراستان سيستان و بلوچستان، حد فاصل پسابندر و بريس مي رويد.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد، تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن، پالايش هوا با تثبيت گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي، فلزات سنگين و ساير ذرات معلق در هوا، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب حفاظت از منابع طبيعي تجديد شونده، تعديل شرايط اقليمي و بهبود شرايط زيست محيطي مي گردد، بسيار مشاهده شده است که پس از احياي مناطق عاري از پوشش گياهي به دست انسان به تدريج برخي از ميکروارگانيسم ها، جانوران و ساير گياهان نيز وارد منطقه شده و در آن استقرار مي يابند.
خواص درماني: اسانس استخراج شده از چوب اين گياه به رنگ زرد روشن و شفاف بوده، معطر، اندكي تلخ مزه و تند است اين اسانس پس از مصرف، از طريق گردش خون در بدن منتشر شده و برخي از تركيبات آن ضمن دفع از كليه‌ها و شش‌ها، اين اندام‌ها را ضدعفوني مي‌كنند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ 8/1۲/1388)

+ نوشته شده در  یکشنبه نهم اسفند 1388ساعت 8:37  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: چندل
نام علمي:  Rhizophora mucronata Poir
    اين گياه تنها گونه سرده چندل (Rhizophora L) در ايران بوده و به تيره چندل (Rhizophoraceae) تعلق دارد. چندل درختي دريازي بوده و در جنگل هاي مانگرو در لابلاي درختان حرا مي رويد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي درختچه اي، به ارتفاع 10 تا 20 متر. داراي ريشه هاي هوايي كه از تنه اصلي و يا شاخه هاي بزرگ و قطور فرعي به وجود مي آيند و آنگاه از روي ساقه ها به صورت كماني به داخل زمين فرو مي روند. برگ‌ها متقابل، بيضوي، چرمي و نوك دار. گوشواره ها سرنيزه اي. گل ها سفيد، به طول يك سانتي متر، با برگك هاي بزرگ، چرمي و پياله اي، مجتمع در گل آذين هاي گرزن. ميوه سته، تخم مرغي يا گلابي مانند، تك دانه و ناشكوفا. اين گياه زنده زاست به اين معنا كه "نو نهال" دوره اي از رشد خود را بر روي پايه مادري مي گذراند و پس از اينكه  طول ريشه آن به 20 تا 30 سانتي متر رسيد از شاخه مادري جدا مي شود و چون نوك ريشه آن مخروطي شكل است و گرانيگاه آن نيز همين نقطه است، پس از سقوط بطور مستقيم در خاك فرو رفته، مستقر مي شود و با رشد خود پايه جديدي را به وجود مي آورد.
زمان گل و ميوه دهي: زمستان و بهار
پراكندگي جغرافيايي در كشور: چندل در خورها و بر روي پهنه هاي جزر و مدي در برخي از سواحل خليج فارس مانند بندر سيريك و بندر كرگان مشاهده مي شود. از نظر زيست محيطي حضور چندل در اين خورها بسيار با ارزش بوده و ضمن كمك به پايداري اين بوم سازگان ها نقش مهمي در وقوع چرخه هاي زيستي و تجديد حيات طبيعي آبزيان آنها دارد. شوربختانه امروزه رفت و آمد شناور های سنگين در اين خورها ( بخصوص خور آذيني، شهرستان ميناب) كه مدتي است بسيار زياد شده است، با ايجاد موجهاي قوي و ويران كننده باعث فرسايش شديد كناره هاي اين خورها يعني همان محل استقرار چندل ها شده و در نتيجه روزانه صدها اصله از اين درختان با ارزش نابود و منهدم مي شوند.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد، تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن، پالايش هوا با تثبيت گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي، فلزات سنگين و ساير ذرات معلق در هوا، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب حفاظت از منابع طبيعي تجديد شونده، تعديل شرايط اقليمي و بهبود شرايط زيست محيطي مي گردد، بسيار مشاهده شده است که پس از احياي مناطق عاري از پوشش گياهي به دست انسان به تدريج برخي از ميکروارگانيسم ها، گياهان و جانوران نيز وارد منطقه شده و در آن استقرار مي يابند.
مصارف صنعتي: چوب چندل ارزش صنعتي داشته و بخصوص در لنج سازي به كار مي رود.


(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ 28/11/1388)

+ نوشته شده در  شنبه یکم اسفند 1388ساعت 8:47  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: خرنوب
نام علمي: Ceratonia siliqua L
    اين گياه تنها گونه سرده خرنوب (Ceratonia L) در ايران بوده و به تيره ارغوان يا سنا (Caesalpiniaceae) تعلق دارد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي درختچه يا درختي و هميشه سبز، به ارتفاع 3 تا 17 متر. برگ‌ها مركب، شانه اي زوج، با 3 تا 5 جفت برگچه، برگچه ها چرمي، بدون كرك، تخم مرغي-بيضوي يا دايره اي و با نوك كند تا شكافته. گل آذين خوشه، با 3 تا 50 گل، گل ها اغلب تك جنس، سبز رنگ، بدون جام، با لوب و كاسه كوچك. ميوه باريك، كشيده، آويخته، پوشيده از كرك و به طول 8 تا 20 سانتي متر.
زمان گل و ميوه دهي: از اواخر بهار تا اوايل پاييز
پراكندگي جغرافيايي در كشور: امروزه تنها پايه هاي معدودي از اين درخت در اطراف كازرون و در دره شاهپور از استان فارس وجود دارند.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد، تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن، پالايش هوا با تثبيت گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي، فلزات سنگين و ساير ذرات معلق در هوا، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب حفاظت از منابع طبيعي تجديد شونده، تعديل شرايط اقليمي و بهبود شرايط زيست محيطي مي گردد، بسيار مشاهده شده است که پس از احياي مناطق عاري از پوشش گياهي به دست انسان به تدريج برخي از ميکروارگانيسم ها، گياهان و جانوران نيز وارد منطقه شده و در آن استقرار مي يابند.
خواص درماني: عصاره برگ و ميوه گياه مدر و تقويت كننده معده بوده و براي رفع سرفه‌هاي مزمن، سل، يرقان و اسهال به كار مي رود.
مصارف تغذيه اي: ميوه اين گياه خوراكي بوده و داراي مواد قندی فراواني است.
مصارف صنعتي: از دانه اين گياه صمغ و موسيلاژ بدست می آيد که در صنايع مختلف كاربرد دارد، برگ و پوست اين درخت نيز در دباغی مورد استفاده قرار مي گيرد.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۷/۱۱/1388)

+ نوشته شده در  شنبه دهم بهمن 1388ساعت 9:14  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: توس، غان
نام علمي: Betula pendula Roth
    اين گياه تنها گونه سرده غان يا توس (Betula L) در ايران بوده و به تيره غان يا توسكا (Betulaceae) تعلق دارد، امروزه برخي از گونه هاي ديگر توس نيز به كشور وارد شده و در باغات و فضاهاي سبز كشت مي شوند.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: درختي به ارتفاع 25 تا 30 متر، با پوست صاف و سفيد كه داراي شيار هاي سياه و عميقي است. شاخه ها اغلب نازك و آويزان. برگ ها تخم مرغي-دلتايي، نوك دار، با حاشيه دندانه دار و قاعده گوه اي، به طول 3 تا 7 و عرض2 تا 5 سانتي متر، دمبرگ ها به طول 1 تا 3 سانتي متر. گل آذين ها دم گربه اي. گل آذين هاي ميوه دار متشكل از فلس هاي ميوه دار با لوب هاي جانبي پهن و برگشته به سمت پايين. ميوه فندقه، تخم مرغي و باريك و داراي بال هايي دو تا سه بار پهن تر از فندقه.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه تا به حال از دره هاي كرج و شهرستانك، اطراف سد لار در جاده هراز، جنگل هاي سنگده در مازندران وكوه شاهوار-دره ميشي در سمنان گزارش شده است ولي شوربختانه به دليل قطع بي رويه پايه هاي طبيعي اين گونه و عدم حفاظت از آن، در حال حاضر پراكنش آن در طبيعت به سرعت رو به كاهش است.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود گياهان در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص درماني: شيره درخت توس براي رفع لكه هاي پوستي به كار مي رود. عصاره برگ و پوست اين درخت تصفيه كننده خون، تقويت كننده دستگاه گوارش و تب بر بوده و براي رفع سرما خوردگي، سرگيجه، سردرد، دردهاي رماتيسمي و نقرس توصيه مي شود.
تركيبات شيميايي: پوست و برگ درخت توس داراي يك ماده شيميايي بنام بتولين است.
مصارف صنعتي: چوب غان كاربرد هاي فراواني در صنايع چوب دارد.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۱۷/9/1388)

+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آذر 1388ساعت 11:40  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: سفيد پلت
نام علمي:  Populua Caspica Bornm
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده صنوبر (Populua L) بوده و به تيره بيد (Salicaceae) تعلق دارد؛ 5 گونه گياه درختي از اين سرده در ايران يافت مي شود. سفيد پلت، ريشه‌ای نا مقاوم دارد و به باد حساس است و زياد دچار باد افتادگی می‌شود، برگ هايش حتی بر اثر وزش باد های ضعيف، به لرزش در مي آيند و به همين خاطر گيلک ها به افراد بي ثبات و دمدمی مزاج ، " پلت ولگ " (برگ پلت) مي گويند.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    درختي به ارتفاع تا 20 متر، با تاج بزرگ و ستوني. تنه با پوست ابتدا صاف، به رنگ سبز متمايل به خاكستري و به تدريج ضخيم، ناهموار و تيره شونده. برگ ها تخم مرغي-مثلثي،گوشه دار، نوك تيز، با حاشيه ي سينوسي-دندانه دار و قاعده ي گوه اي-پهن، با دمبرگ هاي بلند به طول 10 تا 15 سانتي متر. گل آذين دم گربه اي، ميوه دار، به طول تا 20 سانتي متر، با محور و دمگل هاي كركي و بلند. ميوه كپسول، دو كفه اي، صاف و تخم مرغي-مخروطي.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
    زيستگاه اين گونه جنگل هاي شمال كشور است و از آنجا كه اين جنگل ها امروزه به شدت تخريب مي شوند و پهنه ي آنها رو به نقصان است، اين گونه نيز مانند بسياري از گونه هاي گياهي ديگر كه تنها در جنگل هاي شمال مي رويند در معرض خطر نابودي قرار گرفته است. متاسفانه با وجود هشدار هاي فراوان متخصصين محيط زيست و دوست داران طبيعت به منظور حفاظت و حراست از جنگل ها ي شمال كشور به عنوان يك مجموعه ي زيستي منحصر به فرد در دنيا، هنوز روند تخريب، تغيير كاربري و برداشت بي رويه از منابع طبيعي در اين جنگل ها ادامه دارد.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود گياهان در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
مصارف صنعتي: چوب سفيدپلت مانند صنوبر، سبک است، ولی اليافی کوتاه و فشرده‌تر دارد و به همين دليل در صنايع چوب بسيار مورد استفاده قرار مي گيرد.
مصارف تغذيه اي: برگ هاي اين گياه براي دام خوش خوراك بوده و به عنوان علوفه دام مورد استفاده قرار مي گيرند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  9/9/1388)

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 9:37  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي زبان پس قفا
نام علمي:  Delphinium syncarpum Freyn
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده زبان پس قفا (Delphinium L) بوده و به تيره آلاله (Ranunculaceae) تعلق دارد؛ 28 گونه گياه علفي يکساله يا چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي يك ساله با ساقه ي راست و به ارتفاع حدود 20 سانتي متر. برگ ها با دمبرگ هاي كوتاه و پهنك هاي سه بخشي، هر بخش پهنك مستطيلي و نوك دراز. گل ها سفيد، با مهميز واژگون به طول 8 ميلي متر، مجتمع در گل آذين هاي خوشه ي تنك با دمگل آذيني به طول 3 تا 6 ميلي متر. 
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه تا به حال تنها از اطراف بابلسر گزارش گرديده است.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود گياهان در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
تركيبات شيميايي: دانه داراي آلكالوييد هايي است كه در مجموع يك درصد آنرا تشكيل مي دهند و مهمترين آنها عبارتند از، دلفي نين، دلفي نوييدين، دلفي زين. 
مصارف تغذيه اي: گل هاي معطر اين گياه بسيار مورد توجه زنبور عسل بوده و همه ي بخشها ي هوايي آن توسط دام و گياهخواران وحشي چرا مي شوند.
مصارف زينتي: گل هاي اغلب گياهان تيره آلاله بسيار زيبا بوده و رنگ هاي متنوعي دارند، به همين دليل اين گياهان از گذشته هاي دور به عنوان گياهان زينتي مطرح بوده و امروزه نيز براي تزيين محيط پرورش داده مي شوند.
(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۱۹/۸/1388)

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم آبان 1388ساعت 10:11  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: هميشك
نام علمي:  Danae racemosa (L.) Moench
    اين گياه نيمه خشبي و هميشه سبز تنها گونه ي سرده هميشك (Danae Medicus) در ايران بوده و به تيره لاله (Liliaceae) تعلق دارد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي درختچه اي، نيمه خشبي، با شاخه هاي نازك-راست و فراوان، به ارتفاع 50 تا 100 سانتي متر. داراي "شاخه هاي برگ مانند" به شكل سرنيزه، با رگبرگ هاي موازي و به رنگ سبز روشن. گل ها كوچك، سفيد و به صورت مجتمع در خوشه هاي انتهايي متشكل از 6 تا 9 گل. ميوه سته، كروي و به رنگ قرمز.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و تابستان
پراكندگي جغرافيايي در كشور: زيستگاه اين گونه جنگل هاي شمال كشور است و از آنجا كه اين جنگل ها امروزه به شدت تخريب مي شوند و پهنه ي آنها رو به نقصان است، اين گونه نيز مانند بسياري از گونه هاي گياهي ديگر كه تنها در جنگل هاي شمال مي رويند در معرض خطر نابودي قرار گرفته است. متاسفانه با وجود هشدار هاي فراوان متخصصين محيط زيست و دوست داران طبيعت به منظور حفاظت و حراست از جنگل ها ي شمال كشور به عنوان يك مجموعه ي زيستي منحصر به فرد در دنيا، هنوز روند تخريب، تغيير كاربري و برداشت بي رويه از منابع طبيعي در اين جنگل ها ادامه دارد.
 فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود گياهان در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
مصارف زينتي: بسياري از گياهان تيره ي لاله زينتي هستند، هميشك نيز گياهي زينتي است و همواره در گل فروشي ها حضور دارد و به طور معمول از برگ هاي اين گياه به منظور تزئين دسته گل ها، سبد گل ها و تاج گل ها استفاده مي شود. به دليل تقاضاي زياد بازار براي برگ هاي هميشك، امروزه اين گياه در بسياري از گلخانه ها كشت و پس از برداشت به فروش مي رسد ولي متاسفانه بسيار مشاهده مي شود كه سود جويان در جنگل هاي شمال كشور پايه هاي اين گياه را قطع و براي فروش روانه ي بازار هاي گل مي نمايند و به اين ترتيب به توده هاي طبيعي اين گياه آسيب رسانده و زندگي طبيعي گياه را مختل مي كنند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۵/۸/1388) 

+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم آبان 1388ساعت 11:21  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: مور خوش
نام علمي: Zhumeria Majdae Rech. f. & Wendelbo
    اين گياه بوته اي، معطر و دارويي تنها گونه ي سرده مور خوش (Zhumeria Rech. f. & Wendelbo) در ايران بوده و به تيره نعناعيان (Lamiaceae) تعلق دارد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي بوته اي، چند ساله و پر شاخه و با قاعده ي چوبي. برگ ها واژ تخم مرغي، كامل، مواج، پوشيده از كرك، با كرك هاي نمدي-خاکستري و دمبرگ هاي کوتاه. گل ها منفرد، انتهايي و با كاسه ي زنگوله اي-دو لوبه، جام به رنگ آبي-نيلي.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه از دو نقطه در كشور گزارش شده است، يكي كوه گنو واقع در شمال بندر عباس و ديگري قطب آباد در صد كيلومتري شمال اين شهر.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
کاربردها: مانند بسياري از گياهان تيره نعناعيان مواد معطر جدا شده از اين گونه نيز مي توانند در صنايع غذايي، دارويي و بهداشتي-آرايشي مورد استفاده قرار گيرند.
مصارف درماني: عصاره ي برگ هاي گياه خاصيت ضد عفوني كننده و ضد ميكرارگانيسمي داشته و ترکيبات روغني استخراج شده از آن باعث كاهش رشد و نابودي بسياري از باكتري ها، قارچ ها و مخمرها در محيط كشت مي شوند.
تركيبات: با استفاده از روش هاي گاز کروماتوگرافي و گاز کروماتوگرافي_طيف سنجي جرمي، بيست و دو ترکيب روغني از جمله لينالول، كامفور، بورنئول، ژرانيول، ليمونن، و كامفن از عصاره ي برگ هاي اين گياه استخراج گرديده است.
مصارف تغذيه اي: گل هاي معطر اين گياه بسيار مورد توجه زنبور عسل بوده و همه ي بخشها ي هوايي آن توسط دام و گياهخواران وحشي چرا مي شوند.
مصارف زينتي: نعناعيان به دليل داشتن گل هاي درشت، معطر و زيبا براي تزيين محيط كشت مي شوند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۱۱/۷/1388)

+ نوشته شده در  چهارشنبه پانزدهم مهر 1388ساعت 12:22  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: زوفايي
نام علمي: .Thymbra Spicata L
اين گياه بوته اي تنها گونه ي سرده زوفايي (Thymbra  L) در ايران بوده و به تيره نعناعيان (Lamiaceae) تعلق دارد.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي بوته اي، با ساقه اي به طول30 تا 50 سانتي متر، با بن منشعب و در تمام طول برگ دار. برگ ها بدون کرک، خطي- سرنيزه اي، بدون دمبرگ، به طول 15 تا 24 و به عرض 2 تا 3 ميلي متر. گل ها بنفش-آبي متمايل به قرمز، با جامي به طول 12 تا 15 ميلي متر، هر 5 تا 11 گل در کنار يکديگر و با آرايش فراهم.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه در استان كرمانشاه، بين ريجاب و سراب اسكندر و همچنين در مسير شالان به سمت دالاهو مشاهده شده است. اين گياه علاوه بر ايران در شرق مناطق مديترانه اي، آناتولي، سوريه، فلسطين اشغالي و عراق نيز مي رويد.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
کاربردها: مانند بسياري از گياهان تيره نعناعيان مواد معطر جدا شده از اين گونه نيز مي توانند در صنايع غذايي، دارويي و بهداشتي-آرايشي مورد استفاده قرار گيرند.
مصارف درماني: عصاره ي گياه مدر و تصفيه كننده ي خون است.
تركيبات: نعناعيان به دليل داشتن مواد معطر همواره مورد توجه بوده اند، از اين گونه نيز علاوه بر مواد معطر مختلف، با استفاده از روش هاي گاز کروماتوگرافي و گاز کروماتوگرافي_طيف سنجي جرمي، ترکيبات روغني كارواكرول، بتا ميرسن، گاما ترپن، آلفا ترپن وترنس كاريوفيلن استخراج گرديده است.
مصارف تغذيه اي: گل هاي معطر اين گياه بسيار مورد توجه زنبور عسل بوده و همه ي بخشها ي هوايي آن توسط دام و گياهخواران وحشي چرا مي شوند.
مصارف زينتي: نعناعيان به دليل داشتن گل هاي درشت، معطر و زيبا براي تزيين محيط كشت مي شوند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۲۸/۶/1388)

+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام شهریور 1388ساعت 8:53  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: پونه ساي بينالودي
نام علمي: Nepeta binaludensis Jamzad
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده پونه آسا يا قطرم (Nepeta L) بوده و به تيره نعناعيان (Lamiaceae) تعلق دارد؛ 67 گونه گياه علفي يکساله و چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود که اغلب انحصاري کشور هستند.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي چند ساله، پر شاخه، کرک دار، به ارتفاع 70 سانتي متر. برگ هاي قاعده اي فلسي، نازك و قهوهاي شونده؛ برگهاي بالايي تخم مرغي- سه گوش، با قاعده ي صاف تا گوه اي، حاشيه ي دندانه دار و دمبرگ هاي کوتاه. گل ها آبي، درشت و زيبا، با جامي به طول 13 ميلي متر، هر 1 تا 3 گل در کنار يکديگر و با آرايش فراهم.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه اولين بار در سال 1363 از اطراف روستاي زشك در شيب شمالي بينالود گزارش گرديده و از آن پس در برخي مناطق ديگر استان خراسان نيز مشاهده شده است.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
کاربردها: مصرف فراورده هاي دارويي اين گياه براي رفع ميگرن، آسم، رماتيسم و ناراحتي اعصاب توصيه مي شود، به علاوه تركيبات استخراج شده از اين گياه در صنايع غذايي، دارويي و بهداشتي-آرايشي نيز كاربرد دارند.
 تركيبات: از اين گياه علاوه بر مواد معطر مختلف، نپتال-استون و سينه-اول نيز استخراج گرديده است.
مصارف تغذيه اي: گل هاي معطر اين گياه بسيار مورد توجه زنبور عسل بوده و همه ي بخشها ي هوايي آن توسط دام و گياهخواران وحشي چرا مي شوند.
مصارف زينتي: نعناعيان به دليل داشتن گل هاي درشت، معطر و زيبا براي تزيين محيط كشت مي شوند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ ۷/۶/1388)

+ نوشته شده در  شنبه چهاردهم شهریور 1388ساعت 10:51  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي بادرنجبويه
نام علمي: Dracocephalum Kotschyi Boiss
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده بادرنجبويه (Dracocephalum L) بوده و به تيره نعناعيان (Lamiaceae) تعلق دارد، 8 گونه گياه علفي يکساله و چند ساله معطر از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي خشبي، چند ساله، کرک دار-خاکستري ، به ارتفاع 10 تا 20 سانتي متر. برگ ها کرک دار، تخم مرغي- مستطيلي، با قاعده ي تقريبا قلبي، حاشيه ي کنگره دار و دمبرگ هاي کوتاه. گل ها زرد متمايل به سفيد، با جامي به طول 30 ميلي متر، هر 2 تا 4 گل در کنار يکديگر و با آرايش فراهم.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه از استان هاي گلستان، گيلان، مازندران، تهران، قزوين سمنان، همدان و فارس گزارش شده است.
فوايد زيست محيطي: توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
کاربردها: مانند بسياري از گياهان تيره نعناعيان مواد معطر جدا شده از اين گونه نيز مي توانند در صنايع غذايي، دارويي و بهداشتي-آرايشي مورد استفاده قرار گيرند.
مصارف درماني: اسانس اين گياه در آرام كردن درد معده با منشاء عصبي و تپش قلب بسيار مؤثر است، براي پايين آوردن چربي خون نيز توصيه مي شود، تزريق عصاره ي هيدرو الکلي و پلي فنولي برگ هاي گياه به موش با پايين آمدن معني دار تري گليسريد، کلسترول کل و کلسترول ال-دي-ال در خون جانور همراه است.
تركيبات: با استفاده از روش هاي گاز کروماتوگرافي و گاز کروماتوگرافي_طيف سنجي جرمي، ترکيبات روغني ليمونن، متيل ژرانات، ژرانيال و لونجيبورنيل استات، از اين گونه استخراج گرديده است.
مصارف تغذيه اي: گل هاي معطر اين گياه بسيار مورد توجه زنبور عسل بوده و همه ي بخشها ي هوايي آن توسط دام و گياهخواران وحشي چرا مي شوند.
مصارف زينتي: نعناعيان به دليل داشتن گل هاي درشت، معطر و زيبا براي تزيين محيط به کار گرفته مي شوند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ ۲۹/۵/1388)

+ نوشته شده در  شنبه سی و یکم مرداد 1388ساعت 10:9  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: پونه ساي پرسپوليسي
نام علمي: Nepeta adenoclada Bornm
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده پونه آسا يا قطرم (Nepeta L) بوده و به تيره نعناعيان (Lamiaceae) تعلق دارد؛ 67 گونه گياه علفي يکساله و چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود که اغلب انحصاري کشور هستند.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي خشبي، چند ساله، پر ساقه، کرک دار، به ارتفاع 15 تا 25 سانتي متر. برگ ها کرک دار، تخم مرغي، با قاعده ي قلبي، حاشيه ي دندانه دار و دمبرگ هاي کوتاه. گل ها بنفش-قرمز، درشت و زيبا، با جامي به طول 13 ميلي متر، هر 4 تا 5 گل در کنار يکديگر و با آرايش فراهم.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه تا به حال تنها از پرسپوليس در استان فارس گزارش گرديده است.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود تا شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
کاربردها: مانند بسياري از گياهان تيره نعناعيان مواد معطر جدا شده از اين گونه نيز مي توانند در صنايع غذايي، دارويي و بهداشتي-آرايشي مورد استفاده قرار گيرند.
 تركيبات: نعناعيان به دليل داشتن مواد معطر همواره مورد توجه بوده اند، از اين گونه نيز علاوه بر مواد معطر مختلف، مانتول، نپتول و تيمول استخراج گرديده است.
مصارف تغذيه اي: گل هاي معطر اين گياه بسيار مورد توجه زنبور عسل بوده و همه ي بخشها ي هوايي آن توسط دام و گياهخواران وحشي چرا مي شوند.
مصارف زينتي: نعناعيان به دليل داشتن گل هاي درشت، معطر و زيبا براي تزيين محيط به کار گرفته مي شوند.

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۲۴/۵/1388)

+ نوشته شده در  شنبه بیست و چهارم مرداد 1388ساعت 10:15  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: فتيله اي خراساني
نام علمي: Phelomis chorassanica Bunge
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده فتيله اي (Phelomis L) بوده و به تيره نعناعيان (Lamiaceae) تعلق دارد؛ 17 گونه گياه علفي چند ساله با گلهاي فراهم و اغلب درشت و زيبا از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي چند ساله، کرک دار، به ارتفاع حدود 10 تا 15 سانتي متر. برگ ها مستطيلي-سرنيزه ای، نوک کند، با دمبرگ هاي کوتاه و در سطح شکمي با کرک هاي خاکستري. گل ها سفيد، درشت و زيبا، هر 6 تا 8 گل در کنار يکديگر و با آرايش فراهم.
 زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گونه تا به حال تنها از اطراف مشهد گزارش گرديده است.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
کاربردها: مانند بسياري از گياهان تيره نعناعيان مواد معطر جدا شده از اين گونه نيز مي توانند در صنايع غذايي، دارويي و بهداشتي-آرايشي مورد استفاده قرار گيرند.
تركيبات: با استفاده از روش هاي گاز کروماتوگرافي و گاز کروماتوگرافي_طيف سنجي جرمي، 42 نوع ترکيب روغني از اين گياه استخراج شده است که غني از "سسکوييترپن ها" و "ژرماکرون دي" هستند.
مصارف تغذيه اي: گل هاي معطر اين گياه بسيار مورد توجه زنبور عسل بوده و همه ي بخشها ي هوايي آن توسط دام و گياهخواران وحشي چرا مي شوند.
مصارف زينتي: نعناعيان به دليل داشتن گل هاي درشت، معطر و زيبا براي تزيين محيط به کار گرفته مي شوند.
(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۱۳/۵/1388)

+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم مرداد 1388ساعت 9:5  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گل گندمي کردستاني
نام علمي:  Serratula melanocheila Boiss. & Hausskn
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل گندمي (.Serratula L) بوده و به تيره گل ستارگان (Asteraceae) تعلق دارد؛ 13 گونه گياه علفي چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي چند ساله، بدون کرک، با ساقه ها ي نازک و متعدد، به ارتفاع حدود 40 سانتي متر. برگ هاي پاييني مرکب، شانه اي بخش، با محيط سرنيزه اي، نازک-چرمي و با دمبرگ بلند و نازک؛ برگ هاي بالايي کوچک، خطي، کامل و بدون دمبرگ. گريبان استکاني کوتاه يا نيمه کروي، بدون کرک، با قاعده ي گرد-پهن و چندين رديف برگه ي همپوش. گل به رنگ قرمز و گاهي قرمز-ارغواني. ميوه فندقه.
زمان گل و ميوه دهي: اوايل تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور: تنها پايه هاي معدودي از اين گونه از ارتفاعات شاهو واقع در استان کردستان گزارش گرديده است.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص درماني: مصرف گلها باعث تسکين سرفه و بيماري هاي سينه مي گردد.
تركيبات: گلها داراي موسيلاژ هستند.
مصارف تغذيه اي: مورد چراي دام و گياهخواران وحشي قرار مي گيرد.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم تیر 1388ساعت 15:4  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: سوگند بختياري
نام علمي:  Jurinea proteoides Boiss. & Hausskn
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده سوگند (Jurinea Cass ) بوده و به تيره گل ستارگان  (Asteraceae) تعلق دارد؛ 27 گونه گياه علفي چند ساله و گاه بوته اي از اين سرده در ايران يافت مي شود که اغلب آنها فقط در ايران مي رويند (انحصاري ايران هستند).
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي چند ساله، پوشيده از کرک، با ساقه هاي فراوان. برگ ها خطي-سرنيزه اي و نوک کند، برگ هاي پاييني ساقه آغوش. گريبان تخم مرغي، پهن، کرک دار و با چندين رديف برگه ي همپوش. ميوه فندقه، فندقه ها سفيد-زرد شونده، با کاکل سفيد.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار و اوايل تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
    تنها پايه هاي معدودي از اين گونه در اردل از استان چهار محال و بختياري مشاهده گرديده است.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد، تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن، پالايش هوا با تثبيت گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي، فلزات سنگين و ساير ذرات معلق در هوا، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب حفاظت از منابع طبيعي تجديد شونده، تعديل شرايط اقليمي و بهبود شرايط زيست محيطي مي گردد، بسيار مشاهده شده است که پس از احياي مناطق عاري از پوشش گياهي به دست انسان به تدريج برخي از ميکروارگانيسم ها، گياهان و جانوران نيز وارد منطقه شده و در آن استقرار مي يابند.
خواص درماني: مصرف گل ها باعث رفع سرفه و سرماخوردگي مي گردد.
تركيبات: گل هاي گياه داراي موسيلاژ و مواد مومي مي باشند، در عصاره گياه کامل نيز مقادير فراواني پتاسيم، اسيد فسفريک، منيزيوم و منگنز يافت مي شود .
مصارف تغذيه اي: مورد چراي دام و گياهخواران وحشي قرار مي گيرد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم خرداد 1388ساعت 15:8  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گل گندمي بختياري
نام علمي: Serratula bachtiarica Bioss. & Hausskn
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل گندمي (Serratula L) بوده و به تيره گل ستارگان (Asteraceae) تعلق دارد؛ 13 گونه گياه علفي چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي چند ساله، بدون کرک، با ساقه ها ي ايستاده به ارتفاع حدود 100 سانتي متر. برگ هاي پاييني مرکب، شانه اي بخش، با محيط مستطيلي، نازک-غشايي و دمبرگ دار؛ برگ هاي بالايي کوچک، خطي-سرنيزه اي و کامل. گريبان تخم مرغي، با چندين رديف برگه ي همپوش. گل به رنگ زرد. ميوه فندقه، به طول 6 ميلي متر و به رنگ زرد کاهي.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار و اوايل تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
    تنها پايه هاي معدودي از اين گونه در تنگه محمود واقع در اردل از استان چهار محال و بختياري مشاهده گرديده است.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص درماني: مصرف گلها باعث رفع سرفه وسرماخوردگي و بيماري هاي سينه مي گردد.
تركيبات: گلها داراي موسيلاژ هستند.
مصارف تغذيه اي: مورد چراي دام و گياهخواران وحشي قرار مي گيرد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم خرداد 1388ساعت 14:59  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي سوگند
نام علمي: Jurinea cordata Boiss. & Hausskn
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده سوگند (Jurinea Cass) بوده و به تيره گل ستارگان (Asteraceae) تعلق دارد؛ 27 گونه گياه علفي چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي چند ساله، با قاعده ي کرک دار، به ارتفاع تا 50 سانتي متر. ساقه ها نازک و در بالا منشعب. برگ ها مستطيلي-سرنيزه اي، با قاعده ي قلبي و بدون دمبرگ. کپه ها منفرد-انتهايي، گريبان تخم مرغي-استکاني، با چندين رديف برگه ي همپوش و زرد شونده؛ برگه ها سه گوش، با قاعده ي پهن و نوک تيز. گل ها به رنگ زرد کمرنگ-ارغواني. ميوه فندقه.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار و اوايل تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
    در حال حاضر تنها پايه هاي معدودي از اين گونه در دو منطقه ي استان کرمانشاه وجود دارند، يکي ارتفاعات اطراف سنقر و ديگري کوه هاي پرو در شمال کرمانشاه .
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص درماني: مصرف گلها باعث رفع سرفه وسرماخوردگي و بيماري هاي سينه شده ومدر است.
تركيبات: گلهاي اين گياه داراي موسيلاژ، مواد مومي، تانن و املاح مختلف مي باشند.
مصارف تغذيه اي: مورد چراي دام و گياهخواران وحشي قرار مي گيرد.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و هفتم اردیبهشت 1388ساعت 13:52  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گل گندم بختياري
نام علمي: . Centaurea bachtiarica Hayek & Bornm
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل گندم (Centaurea L) بوده و به تيره گل ستارگان (Asteraceae) تعلق دارد؛ 74 گونه گياه يکساله يا چند ساله ي علفي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي چند ساله، بدون کرک، به ارتفاع تا 80 سانتي متر. ساقه راست و با تعداد اندکي کپه. برگ ها مرکب، شانه اي منقسم، دمبرگ دار، برگ هاي پاييني با دمبرگ هاي بلندتر. گريبان پياله اي، با چندين رديف برگه ي همپوش و زرد شونده؛ برگه ها با خطوط طولي و به عرض 1 تا 2 ميلي متر. گل به رنگ زرد کمرنگ. ميوه فندقه.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر بهار و اوايل تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گياه تا به حال فقط از تنگ محمود در چهار محال و بختياري جمع آوري شده است.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص درماني: مصرف پودر ريشه براي دفع سنگ هاي کليه و مثانه توصيه مي شود.
تركيبات: سنتورين، صمغ، رزين، تانن و املاح پتاسيم از اين گياه استخراج گرديده است.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و هفتم اردیبهشت 1388ساعت 13:46  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: بابونه کپکي
نام علمي: .Anthemis fungosa Boiss. & Hausskn
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده بابونه (Anthenis L) بوده و به تيره گل ستارگان (Asteraceae) تعلق دارد؛ 39 گونه گياه يکساله يا چند ساله ي علفي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي علفي، يکساله و اندکي کرک دار. ساقه دار، ساقه نيم خيز و در قاعده با انشعابات دو شاخه، به ارتفاع 15 تا 20 سانتي متر. برگ ها مرکب، دو بار شانه اي و بدون دمبرگ، به طول 5 تا 12 ميلي متر. دمگل آذين به طول 2 سانتي متر. کپه شعاعي، گلچه هاي حاشيه اي با زبانک سفيد، به طول 6 ميلي متر. گريبان کرک دار، به طول 6 تا 7 ميلي متر، با برگه هاي سرنيزه اي و باريک. ميوه فندقه.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گياه تا به حال فقط از اطراف بوشهر جمع آوري شده است.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص درماني:
    عصاره گياه تقويت کننده معده، تسکين دهنده سر درد و سرماخوردگي بوده و موجب رفع بي خوابي و کم اشتهايي مي شود.
تركيبات:
    کپه ها داراي آلکالوئيدي به نام آنتمين هستند؛ تانن، اسانس، فيتوسترول و اسيد آنتميک نيز در اين گياهان وجود دارد.
مصارف زينتي:
    گل ها درگونه هاي مختلف گل بابونه بسيار زيبا و معطر هستند و به همين دليل از گذشته هاي دور براي تزيين محيط پرورش داده مي شوند.
مصارف تغذيه اي: مورد چراي دام و گياهخواران وحشي قرار مي گيرد

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و هفتم اردیبهشت 1388ساعت 13:39  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: سيلن رگه دار
نام علمي: Silene lineata Boiss. & Buhse
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده "سيلن" يا " مگس گير " بوده و به تيره ميخک (Caryophyllaceae) تعلق دارد؛ 100 گونه گياه يکساله يا چند ساله ي علفي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
    گياهي چند ساله، کوسني، بدون کرک، با ساقه هاي فراوان، به ارتفاع 14 تا 22 سانتيمتر. برگ ها خطي-درفشي، نوک تيز، قاعده اي ها با آرايش طوقه اي. گل آذين خوشه اي و کم گل. گلبرگ ها سفيد متمايل به سبز و گاه قرمز فام. ميوه کپسول.
زمان گل و ميوه دهي: بهار.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
    اين گياه تا به حال فقط از اطراف منجيل جمع آوري شده است.
فوايد زيست محيطي:
    توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص دارويي:
    عصاره گياه مدر و ضد ميکروب بوده و برای درمان بيماري هاي عفوني و انگلي تجويز مي شود؛ مصرف عصاره اين گياه براي درمان رماتيسم، نقرس و کم خوني نيز توصيه مي گردد.
تركيبات: داراي ساپو توکسين، ژيتاژين، صمغ، رزين و لاکتوزين است.
مصارف زينتي:
     به دليل داشتن گل های بسيار زيبا و معطر اين گياه نيز مانند ساير گونه هاي سرده زينتي به حساب مي آيد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و سوم بهمن 1387ساعت 10:1  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه ای گل استكاني
نام علمي:  Campanula hystricula Pau
   اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل استكاني Campanula L بوده و به تيره گل استكاني (Campanulaceae) تعلق دارد؛ 40 گونه گياه علفي يکساله و چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:  
   گياهي علفي، چند ساله، با بن سخت و چوبي، پوشيده از کرک هاي زبر، با ساقه هاي متعدد و به ارتفاع حدود 20 سانتي متر. برگ ها مستطيلي-خطي، نوک تيز و بدون دمبرگ. گل ها منفرد، با کاسه ي لوله اي، کاسبرگ ها ي خطي. جام گل استکاني-زنگوله اي و به طول حدود سه برابر کاسبرگ ها. ميوه کپسول.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر تابستان و اوايل پاييز.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
   اين گياه از کوه سفيد در استان چهار محال و بختياری جمع آوري شده است.
فوايد زيست محيطي:
   توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص دارويي:
   عصاره ريشه ي اين گياه داراي ذخاير فراوان اينولين بوده و از اين رو به عنوان نرم كننده پوست مصرف مي شود.
مصارف زينتي:
   گل هاي گياهان تيره گل استكاني بسيار زيبا بوده و داراي رنگ هاي متنوعي هستند و به همين دليل اين گياهان از گذشته هاي دور به عنوان گياهان زينتي مطرح بوده و براي تزيين محيط پرورش داده مي شوند.

+ نوشته شده در  یکشنبه سیزدهم بهمن 1387ساعت 12:49  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: سيلن برفي
نام علمي: .Silene hirticalyx Boiss. & Hausskn
    اين گياه يكي از گونه هاي سرده "سيلن" يا " مگس گير " بوده و به تيره ميخک (Caryophyllaceae) تعلق دارد؛ 100 گونه گياه يکساله يا چند ساله ي علفي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:    گياهي چند ساله، به ارتفاع 20 تا 30 سانتيمتر. برگ ها مستطيلي-سرنيزه اي، با نوک کند و قاعده باريک. کاسه به طول 22 تا 25 ميلي متر، با کرک های مواج و رگبرگ های تيره رنگ. گلبرگ ها به تدريج قهوه اي-خاکستري شونده. ميوه کپسول. دانه کليوی وقهوه اي.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:     اين گياه تنها از کوه هاي شاهو در استان کردستان جمع آوري شده است.
فوايد زيست محيطي:
   توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص دارويي: عصاره گياه مدر و ضد ميکروب بوده و برای درمان بيماري هاي مجاري ادراري، بيماري هاي عفوني و انگلي تجويز مي شود.  
تركيبات: داراي ساپونين, ساپو نارين، کومارين و اندکي چربي است.
مصارف زينتي:     به دليل داشتن گل های بسيار زيبا و معطر اين گياه نيز مانند ساير گونه هاي سرده زينتي به حساب مي آيد.

+ نوشته شده در  یکشنبه ششم بهمن 1387ساعت 13:53  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه ای گل استكاني
نام علمي:  Campanula escalerae Rech. f. & Schiman-Czeika
اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل استكاني Campanula L بوده و به تيره گل استكاني (Campanulaceae) تعلق دارد؛ 40 گونه گياه علفي يکساله و چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:  
گياهي علفي و بسيار ظريف به ارتفاع حداکثر 6 سانتي متر. برگ ها مدور- قلبي، با دمبرگ بلند و حاشيه ي زاويه دار-دندانه دار، به عرض حدود 25 ميلي متر. گل با کاسه ي لوله اي و کاسبرگ هاي نوک تيز، جام گل با رنگي متغير و به طول حدود 8 ميلي متر، ميوه کپسول.
زمان گل و ميوه دهي: اواخر پاييز
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گياه از گتواند در استان چهار محال و بختياری جمع آوري شده است.
فوايد زيست محيطي:
توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت گازهاي سمي و ذرات معلق در هوا مانند عوامل بيماريزا، گرد و غبار و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
مصارف زينتي: 
گل هاي گياهان تيره گل استكاني بسيار زيبا بوده و داراي رنگ هاي متنوعي هستند و به همين دليل اين گياهان از گذشته هاي دور به عنوان گياهان زينتي مطرح بوده و براي تزيين محيط پرورش داده مي شوند.

+ نوشته شده در  شنبه چهاردهم دی 1387ساعت 14:17  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گچ دوست دالکي
نام علمي: Gypsophila biovulata Stapf
اين گياه يكي از گونه هاي سرده "گچ دوست" بوده و به تيره ميخک (Caryophyllaceae) تعلق دارد؛ 36 گونه گياه يکساله يا چند ساله ي علفي يا خشبي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي چند ساله، خشبي و پوشيده از کرک هاي غده دار. برگ ها بيضوي، نوک تيز و دمبرگ دار. گل ها کوچک, سفيد فام و مجتمع در گل آذين هاي خوشه-گرزن. ميوه فشرده- تخت.
زمان گل و ميوه دهي: بهار و اوايل تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گياه تنها از دالاکي در نزديکی بوشهرجمع آوري شده است.
فوايد زيست محيطي:
توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت ذرات معلق در هوا مانند گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص دارويي:
عصاره گياه معرق, مدر, ضد ميکروب و تصفيه کننده خون بوده و برای درمان رماتيسم، نقرس، بيماري هاي انگلي و بيماري هاي عفوني تجويز مي شود.  
تركيبات:
ريشه داراي ساپونين, ساپو توکسين (ژيتاژين و ژيتاژينين)، لاکتوزين و اندکي چربي است.
مصارف زينتي: 
به دليل داشتن گل های بسيار زيبا و معطر اين گياه نيز مانند ساير گونه هاي سرده زينتي به حساب مي آيد.

+ نوشته شده در  یکشنبه یکم دی 1387ساعت 8:54  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گل استكاني گيلاني
نام علمي: Campanula ghilanensis Pall
اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل استكاني Campanula L بوده و به تيره گل استكاني (Campanulaceae) تعلق دارد؛ 40 گونه گياه علفي يکساله و چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي علفي و به ارتفاع 40 تا 70 سانتي متر. برگ ها واژتخم مرغي- سرنيزه اي، با حاشيه ي ساده تا کنگره اي. گل با کاسه ي کرک دار ،جام  زنگوله اي- واژ مخروطي و مو دار، با رنگي متغير، نخودي چرک، اندکي متمايل به قهوه اي يا قرمز تيره. ميوه كپسول.
زمان گل و ميوه دهي: پاييز
پراكندگي جغرافيايي در كشور: محل زيست اين گياه ارتفاعات سرسبز استان گيلان است.
فوايد زيست محيطي:
توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت ذرات معلق در هوا مانند گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص دارويي:
عصاره ريشه ي اين گياه داراي ذخاير فراوان اينولين بوده و از اين رو به عنوان نرم كننده پوست مصرف مي شود.
مصارف زينتي: 
گل هاي گياهان تيره گل استكاني بسيار زيبا بوده و داراي رنگ هاي متنوعي هستند و به همين دليل اين گياهان از گذشته هاي دور به عنوان گياهان زينتي مطرح بوده و براي تزيين محيط پرورش داده مي شوند.

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و سوم آذر 1387ساعت 10:43  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي گل آفتاب پرست
نام علمي: Heliotropium mesinanum Bge    
اين گياه يكي از گونه هاي سرده آفتاب پرست (Heliotropium L) بوده و به تيره گل گاوزبان (Boraginaceae) تعلق دارد؛ 47 گونه گياه علفي يک ساله و چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: 
گياهي علفي، يک ساله, پوشيده از كرك و به ارتفاع 20 تا 50 سانتي متر. برگ بيضوي، با حاشيه ی مواج و دمبرگ دار. گل آذين خوشه اي، انتهايي، با گل هاي فراوان و به رنگ سفيد متمايل به زرد. ميوه متشكل از چهار فندقه و بدون كرك.
زمان گل و ميوه دهي: تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گياه تنها از بيابان هاي اطراف قم گزارش شده است.
فوايد زيست محيطي:  
توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت ذرات معلق در هوا مانند گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
تركيبات: 
آلكالوئيدي به نام سينوگلوسين دراندام هاي مختلف گياه، به ويژه برگ ها و سرشاخه هاي گل دار آن وجود دارد. 
خواص دارويي:
دم کرده برگ و سرشاخه هاي جوان تب بر بوده و برای دفع سنگ هاي کليه و رفع آسم تجويز مي شود, همچنين استفاده جلدي از عصاره گياه سبب تسريع در التيام زخم ها و ضايعات پوستي مي گردد.   
مصارف زينتي: 
گل آذين در اين گياه خوشه اي و انتهايي بوده و به هنگام گل دهي بسيار زيبا و چشم نواز است و مي توان آن را براي تزيين در فضاهاي سبز کشت کرد .

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و سوم آذر 1387ساعت 10:30  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي گل استكاني
نام انگليسي: Bellflower, Bellwort, Hairbell
نام علمي: Campanula candida DC
اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل استكاني Campanula L بوده و به تيره گل استكاني (Campanulaceae) تعلق دارد؛ 40 گونه گياه علفي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي علفي و به ارتفاع 10 تا 40 سانتي متر. برگ ها تخم مرغي- بيضوي، با حاشيه ي كنگره اي- دندانه دار. گل ها با آرايش خوشه اي. جام گل زنگوله اي- استكاني، با لبه هاي مثلثي، به رنگ آبي روشن - بنفش، گاهي سفيد متمايل به نيلي. ميوه كپسول.
زمان گل و ميوه دهي:
اواخر تابستان و اوايل پاييز.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
محل زيست اين گياه كوه هاي بيستون و پرو در اطراف كرمانشاه است.
فوايد زيست محيطي:
توليد غذا (انرژي و مواد) با استفاده از آب، مواد معدني و انرژي نوراني خورشيد؛ تلطيف هوا با توليد رطوبت و تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن؛ پالايش هوا با تثبيت ذرات معلق در هوا مانند گرد و غبار، عوامل بيماريزا، گازهاي سمي و غيره؛ حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط. وجود پوشش گياهي در هر منطقه سبب تعديل شرايط اقليمي آن منطقه شده و موجب مي شود شرايط زيست براي ساير جانداران مناسب تر گردد.
خواص دارويي:
ريشه ي اين گياه متورم بوده، داراي ذخاير اينولين است و به همين دليل عصاره آن به عنوان نرم كننده پوست مصرف مي شود.
مصارف زينتي: 
گل هاي گياهان تيره گل استكاني بسيار زيبا بوده و داراي رنگ هاي متنوعي هستند و به همين دليل اين گياهان از گذشته هاي دور به عنوان گياهان زينتي مطرح بوده و براي تزيين محيط پرورش داده مي شوند.

+ نوشته شده در  شنبه هجدهم آبان 1387ساعت 12:36  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي گل چاك
نام علمي: Asyneuma macrodon (Bioss. & Hausskn.) Bornm
اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل چاك (Asyneuma Grisebach & Schrenk) بوده و به تيره گل استكاني (Campanulaceae) تعلق دارد؛ 9 گونه علفي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي علفي، پايا و به ارتفاع تا 50 سانتي متر. برگ ها باريك و كشيده، بدون دمگل يا با دمگل كوتاه. گل ها منفرد، با جام لوله اي، سفيد، گاهي متمايل به آبي. ميوه كپسول. 
زمان گل و ميوه دهي: از ارديبهشت تا مرداد.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
اين گياه تنها از كوه الوند در استان همدان گزارش شده است.
محيط زيست:
توليد غذا (انرژي و مواد) به عنوان اولين حلقه  زنجيره غذايي در زيست بوم ها ها، تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي، ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير جانداران مصرف كننده و زيبا سازي محيط.
خواص درماني:
اين گونه ارزش دارويي چنداني ندارد ولي قطعات ريشه آن داراي ذخاير قندي بوده و طعم شيرين دارند. مصرف ريشه با افت فشار خون همراه بوده، از يك سو سبب ازدياد گلبول هاي قرمز و هموگلوبين شده و از سوي ديگر موجب كاهش لكوسيت هاي خون مي گردد و به همين دليل براي درمان كم خوني تجويز مي شود .

 

+ نوشته شده در  یکشنبه پنجم آبان 1387ساعت 14:37  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي گل آفتاب پرست
نام علمي:  Heliotropium denticulatum Boiss. & Hausskn
اين گياه يكي از گونه هاي سرده آفتاب پرست (Heliotropium L) بوده و به تيره گل گاوزبان (Boraginaceae) تعلق دارد؛ 47 گونه علفي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
 مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي علفي، چند ساله و پوشيده از كرك، به ارتفاع 30 تا 35 سانتي متر. برگ تخم مرغي _ بيضوي، بدون دمبرگ يا با دمبرگ بسيار كوتاه. گل آذين خوشه اي، انتهايي، با گل هاي بدون دم گل و به رنگ سفيد متمايل به زرد. ميوه متشكل از چهار فندقه بيضوي و بدون كرك.
زمان گل و ميوه دهي: تابستان.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
اين گياه تنها از ملامير در استان چهارمحال و بختياري گزارش شده است.
محيط زيست:
توليد غذا (انرژي و مواد) به عنوان اولين حلقه  زنجيره غذايي در زيست بوم ها ها، تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي، ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير جانداران مصرف كننده و زيبا سازي محيط. از آنجا كه گل آذين در اين گياه خوشه اي و انتهاييست به هنگام گل دهي بسيار زيبا و چشم نواز است.
تركيبات:
آلكالوئيدي به نام سينوگلوسين دراندام هاي مختلف گياه، به ويژه برگ ها و سرشاخه هاي گل دار آن وجود دارد.  
خواص درماني:
دم كرده برگ، سر شاخه گل دار و دانه براي رفع نقرص، سردرد و بيماري هاي كليوي و همچنين تقويت قلب تجويز مي شود

+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم شهریور 1387ساعت 11:18  توسط سید رضا صفوی  | 

نام هاي فارسي: سرخدار، سيردار، جيوا، سوختال
نام علمي: Taxus baccata L                        
 اين گياه يكي از گونه هاي سرده سرخدار (Taxus L) بوده و به تيره سرخدار (Taxaceae) تعلق دارد؛ تنها يك گونه درختي هميشه سبز و بسيار زيبا از اين سرده در ايران يافت مي شود كه متاسفانه از يك سو به دليل استحكام چوب آن توسط روستائيان به منظور ساخت خانه و سازه هاي مختلف قطع مي شود، و از سوي ديگر به دليل سمي بودن برگ ها ي آن براي دام، توسط چوپان ها قطع وسوزانده مي شود و به همين دليل امروزه پهنه گسترش آن رو به نقصان نهاده است.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي درختي، به ندرت درختچه اي، دو پايه و به ارتفاع تا 20 متر. برگ خطي، نوك تيز (سيخك دار) و به رنگ سبز تيره. گل تك جنس. دانه تخم مرغي و به استثناي نوك قرار گرفته در بافت گوشتي قرمز رنگ.
زمان گل و ميوه دهي:
گل ها در زمستان پديدار شده و دانه ها در پاييز سال بعد مي رسند.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
در گذشته پايه هاي متعددي از اين گياه در ارتفاعات پاييني و مياني منطقه خزري (400 تا 1800 متر) و جنگل هاي ارسباران (در شمال غرب كشور) مشاهده مي شد ولي امروزه به دليل قطع بي رويه درختان جنگلي در كشور شاهد محدود شدن عرصه رويش اين گياه هستيم، به طوري كه امروزه تنها پايه هاي معدودي از اين درخت درجنگل زرين گل و دره زيارت در گرگان، جنگل خيرود كنار در نوشهر، جنگل شفت در رشت و اطراف روستاي كلاله واقع در جنگل هاي ارسباران در آذربايجان شرقي يافت مي شود.
محيط زيست:
توليد غذا (انرژي و مواد) به عنوان اولين حلقه  زنجيره غذايي در بوم سازگان ها، تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي، ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير جانداران مصرف كننده و زيبا سازي محيط. اين گياه به هنگام گلدهي بسيار زيبا ست و به همين دليل امروزه در اروپا، انواع پرورشي فراواني از آن، با شكل هاي باغباني متعدد و رنگ هاي متنوع توليد شده و به عنوان درخت زينتي در فضاهاي سبز كاشته مي شود.
تركيبات:
همه اندام هاي گياه داراي آلكالوئيدي به نام تاكسين است كه تلخ و سمي است، در برگ ها علاوه بر تاكسين، تاكسينين و افدرين نيز وجود دارد (مقدار آلكالوئيد هاي گياه در زمستان به حداكثر خود مي رسد) يك گلوكوزيد به نام تاكسيكاتين نيز از اين گياه استخراج شده است.  
خواص درماني:
برگ ها و ميوه بدون دانه گياه مسكن، آرام بخش و ضد عفوني كننده بوده و براي درمان آسم، برونشيت، سكسكه، صرع، سرفه، تنگي نفس و نارسايي هاي معده به كار مي رود

 

+ نوشته شده در  سه شنبه پنجم شهریور 1387ساعت 9:47  توسط سید رضا صفوی  | 

نام هاي فارسي: شمشاد، شمشاد خزري، شمشاد جنگلي، كيش
نام علمي: Buxus hyrcana Pojark                       
اين گياه يكي از گونه هاي سرده شمشاد (Buxus L) بوده و به تيره كيش يا شمشاد (Buxaceae) تعلق دارد؛ تنها يك گونه درختي يا درختچه اي هميشه سبز از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي درختي يا درختچه اي و به ارتفاع 1 تا 8 متر. برگ بيضی، نوک تيز، چرمی و به رنگ سبز تيره. گل تك جنس. ميوه پوشينه و محتوی دانه های آلبومن دار.
زمان گل و ميوه دهي: از اسفند تا ارديبهشت.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
در گذشته اي نه چندان دور پايه هاي متعددي از اين گياه در مناطق جنگلي استان هاي گيلان، مازندران و گلستان مشاهده مي شد ولي امروزه از يك سو دراثر تصرف جنگل ها به بهانه توسعه شهرها و روستاها و از سوي ديگر به دليل قطع و بهره برداري بي رويه از اين گياه تعداد پايه هاي آن به شدت رو به نقصان نهاده است. در حال حاضر توده متراكم و شادابي از اين گياه در جنگل سي سنگان بين نور و نوشهر وجود دارد.
محيط زيست:
تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي، ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير جانداران و زيبا سازي محيط، از اين گياه به منظور ايجاد پرچين در فضاهاي سبز استفاده مي شود.
صنايع دستي:
از آنجا كه اين گياه داراي چوب بسيار سخت و مقاومي است، مورد توجه فراوان روستائيان بوده و چوب آن به عنوان يكي از مواد اوليه پر مصرف در صنايع دستي استان هاي شمالي كشور مورد استفاده قرار مي گيرد، متاسفانه اين موضوع موجب بهره برداري بي رويه از چوب اين گياه و در نتيجه كاهش تعداد پايه هاي آن در جنگل هاي خزري شده است.
تركيبات:
برگ و اپيدرم ريشه داراي مواد رزيني، تركيبات پكتيكي و آلكالوئيدهاي مختلف مانند بوكسين، پارابوكسين و بوكسينيدين است.
خواص درماني:
 جوشانده برگ ها و پوست اين گياه بسيار بد مزه و تلخ بوده و مصرف زياد آن موجب مسموميت مي شود، ولي مصرف مقادير اندك آن تصفيه كننده خون، تب بر، صفرا بر و مسهل بوده و براي درمان تب هاي نوبه به كار مي رود، همچنين استفاده از شانه ای که از شمشاد ساخته می شود، موجب تقويت پوست و موی سرمي شود. 

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم شهریور 1387ساعت 8:57  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي پيچك
نام علمي: Convolvolus persicus L                       
اين گياه يكي از گونه هاي سرده پيچك (Convolvolus L) بوده و به تيره پيچك (Convolvulaceae) تعلق دارد؛ 45 گونه گياه علفي (پيچنده يا خزنده) يا درختچه اي از اين سرده در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي علفي، پايا، غيرپيچان و پوشيده از كرك هاي پنبه اي. ساقه با بن چوبي و بخش پاييني خوابيده روي زمين. برگ كامل، با پهنك تخم مرغي يا لوزي شكل، كرك پوش و خاكستري. گل بزرگ، سفيد شيري و گاهي متمايل به زرد، با پنج گلبرگ پيوسته همانند قيف يا شيپور.
زمان گل و ميوه دهي: از اوايل خرداد تا اواخر تير.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
در گذشته اي نه چندان دور پايه هاي متعددي از اين گياه در عرصه اي بسيار وسيع در سواحل در ياي خزر از محمود آباد تا رامسر مشاهده مي شد ولي امروزه به دليل توسعه شهرها و روستاها و احداث سازه هايي مثل ويلا، آپارتمان، تفريحگاه، رستوران، هتل، پل، جاده، خيابان و ساير اماكن خصوصي و عمومي، عرصه رويش اين گياه به طور كامل تصرف شده و به ندرت مي توان پايه اي از آن را در مناطق ساحلي ياد شده يافت.
محيط زيست:
توليد غذا (انرژي و مواد) به عنوان اولين حلقه  زنجيره غذايي در بوم سازگان ها، تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي، ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير جانداران مصرف كننده و زيبا سازي محيط (اين گياه به هنگام گلدهي بسيار زيبا ست).
تركيبات:
ريشه داراي نوعي رزين بوده و هيچگونه آلكالوئيدي در آن مشاهده نشده است، به علاوه تركيبات قندي مختلف از جمله نشاسته نيز در آن يافت مي شود.  
خواص درماني:
 اندام هاي مختلف گياه مثل برگ، گل، دانه و به ويژه ريشه مسهل، مدر و صفرابر هستند، عصاره ي گياه براي رفع زردي تجويز مي شود و عصاره ي برگ باعث تسريع در انعقاد خون مي گردد.
مصارف تغذيه اي:
مورد علاقه فراوان زنبور عسل است، همچنين مورد چراي دام و علفخواران وحشي قرار مي گيرد.

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم شهریور 1387ساعت 8:48  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: آلاله بلند
نام علمي: Ranunculus lingua L
اين گياه متعلق به سرده آلاله (Ranunculus L) از تيره آلاله (Ranunculaceae) مي باشد و 55 گونه علفي يكساله يا چند ساله از اين گياه در ايران يافت مي شود.
مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي:
گياهي پايا، با ساقه اي راست و بند بند، به ارتفاع 1 تا 2 متر. برگ ها سر نيزه اي، نوك تيز و دراز به طول 25 سانتي متر. گل ها زرد متمايل به طلايي و بزرگ، با كاسه همرنگ گلبرگ و كم و بيش كركدار.
زمان گل و ميوه دهي: از ارديبهشت تا مرداد.
پراكندگي جغرافيايي در كشور:
امروزه اين گياه به تعداد اندك و تنها در رويشگاهي كم وسعت در تالاب امير كلايه ما بين چمخاله و حسن كياده در استان گيلان مي رويد.
محيط زيست:
توليد انرژي و مواد به عنوان اولين حلقه  زنجيره انرژي و مواد در بوم سازگان ها، تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي و بالاخره زيبا سازي محيط زيست از خصوصيات اين گياه است.
تركيبات:
اين گياه داراي تركيبات سمي و به همين دليل مصرف آن موجب درد و تورم در قسمت هاي مختلف دستگاه گوارش، ايجاد اختلال در عملكرد سيستم گردش خون، بروز مشكلات تنفسي، وقوع انقباضات غير ارادي در عضلات و بالاخره اختلال در بينايي مي گردد.
خواص درماني:
در گذشته عصاره رقيق شده اين گياه براي درمان تنگي نفس، سل، زردي، اولسر هاي مثانه و تب نوبه بكار مي رفته است ولي امروزه مصرف اين گياه به دليل سمي بودن بسيار محدود شده است.
مصارف تغذيه اي: به ندرت مورد توسط دام و علفخواران وحشي چرا مي شود.

+ نوشته شده در  شنبه پانزدهم تیر 1387ساعت 12:37  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: سوسن چلچراغ

نام علمي: Lilium Ledebourii (Baker) Boiss.

   اين گياه متعلق به سرده سوسن چلچراغ (Lilium L.) و تيره سوسن (Liliaceae) مي باشد و تنها يك گونه علفي بسيار زيبا از اين گياه در ايران يافت مي شود.

مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي پايا،  پياز دار، با ساقه اي پوشيده از برگ، به ارتفاع 50 تا 150 سانتي متر. برگ ها ايستاده، خطي- سرنيزه اي، نوك تيز و كرك دار. گل ها سفيد و بزرگ، با قاعده سبز متمايل به زرد و مجتمع در خوشه هايي متشكل از 4 تا 16 گل. ميوه كپسول واژ تخم مرغي.

زمان گل و ميوه دهي: از ارديبهشت تا مرداد.

پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گياه به تعداد اندك و در رويشگاهي كم وسعت در ارتفاعات عمارلو واقع در50 كيلومتري شرق رودبار در استان گيلان مي رويد.

مصارف و كاربردها: به دليل كمياب بودن و در نتيجه پهنه گسترش بسيار محدود در اين مقوله اطلاعاتي وجود ندارد ولي به منظور آشنايي بيشتر با اين گياه، مصارف و كاربردهاي يكي از خويشاوندان نزديك اين گونه با نام فارسي سوسن يا گل سوسن و نام علمي "Lilium candidum  L." ارايه مي گردد:

محيط زيست: توليد غذا (انرژي و مواد) به عنوان اولين حلقه  زنجيره غذايي در بوم سازگان ها، تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي، ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير جانداران مصرف كننده و به خصوص زيبا سازي محيط از خصوصيات اين گياه است؛ گل سوسن يكي از گياهان زينتي است كه پرورش آن از گذشته هاي بسيار دور در مناطق مختلفي از جهان از جمله كشور ما مرسوم بوده است، براي مثال شانزده قرن پيش از ميلاد مسيح پرورش اين گياه در مصر باستان رواج داشته و امروزه نيز به عنوان گونه اي زينتي بسيار مورد توجه پرورش دهندگان گياهان زينتي و طراحان فضاي سبز مي باشد. در ماه هاي ارديبهشت و تير گل هاي درشت وزيباي اين گياه ظاهر شده و به ويژه در هنگام عصر فضا را بسيار عطر آگين مي كنند.

تركيبات: داراي نوعي آلكالوئيد به نام سيلين است.   

خواص درماني: كرمهاي تهيه شده از پياز اين گياه به دليل داشتن مقادير فراوان موسيلاژ به عنوان نرم كننده پوست و همچنين تسكين دهنده التهاب هاي پوستي، سرمازدگي، سوختگي، زخم ها ،ورمها و ساير بيماري هاي پوستي به كار مي روند.

مصارف تغذيه اي: مورد چراي دام و علفخواران وحشي قرار مي گيرد.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و پنجم خرداد 1387ساعت 11:31  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي پيچك

نام علمي: Convolvolus fatemensis Kze.                        

اين گياه يكي از گونه هاي سرده پيچك (Convolvolus L.) بوده و به تيره پيچك (Convolvulaceae) تعلق دارد؛ 45 گونه گياه علفي (پيچنده يا خزنده) يا درختچه اي از اين سرده در ايران يافت مي شود.

مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهاني علفي (يكساله يا چند ساله)، گاهي بالارونده و پيچنده يا خزنده. برگ ها كامل يا منقسم، با پهنك قلبي يا پيكاني و يا تحليل رفته و پولكي. گل ها نر- ماده ،با پنج كاسبرگ جدا و پنج گلبرگ پيوسته همانند قيف يا شيپور. ميوه خشك. دانه آلبومن دار.

زمان گل و ميوه دهي: اسفند و فروردين.

پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گياه به تعداد اندك و تنها در رويشگاهي كم وسعت در حاشيه جنوبي جزيره قشم مي رويد كه متاسفانه همين پايه هاي معدود نيز اكنون به دليل انجام عمليات عمراني در معرض نابودي قرار گرفته اند.

مصارف و كاربردها: به دليل كمياب بودن و در نتيجه پهنه گسترش بسيار محدود در اين مقوله اطلاعاتي وجود ندارد؛ مصارف و كاربردهاي يكي از خويشاوندان نزديك اين گونه با نام فارسي پيچك يا پيچك صحرايي و نام علمي "Convolvolus arvensis  L.":

محيط زيست: توليد غذا (انرژي و مواد) به عنوان اولين حلقه  زنجيره غذايي در بوم سازگان ها (Ecosystemes)، تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي، ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير جانداران مصرف كننده (Consumer) و زيبا سازي محيط.

تركيبات: ريشه داراي نوعي ماده رزيني و مسهل است، به علاوه تركيبات قندي مختلف از جمله نشاسته نيز در ريشه يافت مي شود.   

خواص درماني: اندام هاي مختلف گياه مثل برگ، گل، دانه و به ويژه ريشه مسهل و صفرابر هستند، عصاره ي گياه براي رفع زردي تجويز مي شود، عصاره ي برگ باعث تسريع در انعقاد خون مي گردد.

مصارف تغذيه اي: مورد چراي دام و علفخواران وحشي قرار مي گيرد.

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم خرداد 1387ساعت 10:12  توسط سید رضا صفوی  | 

نام فارسي: گونه اي گل گندم

نام علمي:Boiss. & Hausskn.    Centaurea phlomoides

اين گياه يكي از گونه هاي سرده گل گندم (Centaurea L.) بوده و به تيره آفتابگردان (Asteraceae) تعلق دارد؛ 74 گونه علفي يك ساله يا چند ساله از اين سرده در ايران يافت مي شود.

مختصري از ويژگي هاي گياه شناسي: گياهي چند ساله پوشيده از كرك، با ساقه منفرد كه در انتها منشعب مي شود، به ارتفاع 50 تا 80 سانتي متر. برگ ها سرنيزه اي، پاييني ها با قاعده ي لوب دار.گل زرد-طلايي، مجتمع در كپه ها، كپه ها متعدد، تخم مرغي، با برگه هاي گريباني خاردار. ميوه فندقه با كاكلي متشكل از چهار تار.

زمان گل و ميوه دهي: ازخرداد تا مرداد.

پراكندگي جغرافيايي در كشور: اين گياه تا به حال تنها در دومنطقه يكي در استان كردستان، ارتفاعات اورامان در نزديكي نوسود و ديگري منطقه اي بين پاوه و باينگان در استان كرمانشاه مشاهده گرديده است.

مصارف و كاربردها: به دليل كمياب بودن و در نتيجه پهنه گسترش بسيار محدود در اين مقوله اطلاعاتي وجود ندارد؛ مصارف و كاربردهاي يكي از خويشاوندان نزديك اين گونه با نام فارسي گل گندم زرد و نام علمي "Centaurea solstitialis L.":

محيط زيست: توليد غذا (انرژي و مواد) به عنوان اولين حلقه  زنجيره غذايي در بوم سازگان ها (Ecosystemes)، تلطيف هوا با توليد اكسيژن و رطوبت، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي، ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير جانداران مصرف كننده (Consumer) و زيبا سازي محيط.

تركيبات: داراي اسيد كالسي تراپيك (Calcitrapic) و كنيسين (Cnicine) يا سانتورين (Centaurine) كه ماده اي بي شكل وتلخ مزه است مي باشد.   

خواص درماني: از قسمت هاي مختلف گياه بخصوص گل هاي آن به عنوان تب بر استفاده مي شود.

مصارف تغذيه اي: مورد چراي دام و علفخواران وحشي قرار مي گيرد.

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم خرداد 1387ساعت 10:9  توسط سید رضا صفوی  | 

  چرا بايد مانع انقراض نسل گياهان شويم؟

    برجسته ترين ويژگي گياهان نقش بنيادي آنها در بوم سازگان ها (Ecosystems) است: گياهان وظيفه مهم توليد غذا با استفاده از انرژي نوراني، تبديل دي اكسيد كربن به اكسيژن، تلطيف و پالايش هوا (در مناطق شهري به دليل محدود بودن فضاهاي سبز و بالا بودن آلودگي هوا شمار مبتلايان به بيماري هاي قلبي- ريوي- عروقي بسيار بيشتر از ساكنين مناطق غير آلوده مثل روستاهاست)، حفاظت از خاك در برابر فرسايش آبي و بادي (در مناطق داراي پوشش گياهي مطلوب، از يك سو به ندرت شاهد جاري شدن سيل هستيم و از سوي ديگر خاك بسيار غني و حاصل خيز است)، زيبا سازي محيط و به طور كل ايجاد محيط زيست مناسب براي انسان و ساير موجودات زنده را در كره خاك بر عهده دارند، بنابر اين بقاي موجودات زنده از جمله انسان به وجود گياهان وابسته است و انسان با حفاظت از گياهان در واقع حيات خويش را تضمين مي كند.

      مسئله اساسي ديگر در باره گياهان ، پيشرفت هاي پر شتاب انسان امروزي است كه سبب شده تا وي بيش از پيش با خواص گياهان و كاربرد هايي كه در كشاورزي، صنايع نساجي، غذايي، دارويي، بهداشتي، آرايشي و غيره دارند آشنا شده و به اين ترتيب به مرور زمان هر چه بيشتر به گياهان وابسته شود، اين وابستگي و نياز خود دليلي نمايان براي حراست و حفاظت از گياهان است.

      امروزه افزايش جمعيت كره زمين و نيازهاي رو به ازدياد جوامع بشري با افزايش توان اجراي پروژه هاي عمراني و فزوني گرفتن روند بهره برداري از منابع طبيعي همسو گرديده و اين همسويي باعث شده تا چهره زمين با دگرگوني هاي بس شگرف وتغييرات اقليمي بسيار عظيم مواجه شود، براي مثال استفاده بيش از حد از سوخت هاي فسيلي با افزايش بي رويه ميزان گازهاي گلخانه اي در جو كره زمين همراه بوده است، اين رخداد سبب گرم شدن بيش از حد هواي زمين و وقوع تغييرات مخرب اقليمي از جمله آب شدن يخچال هاي قطبي، بالا آمدن سطح آبهاي آزاد و در نتيجه به زير آب رفتن بسياري از زيستگاه هاي طبيعي و مناطق مسكوني حاشيه اين آب ها شده است، آسيب ديدن لايه ازن و در نتيجه بالا رفتن ميزان اشعه ماوراي بنفش تابش هاي خورشيدي به عنوان اشعه اي جهش زا، بيماريزا و تاحدي مرگبار نيز ره آورد ديگر پيشرفتهاي صنعتي و توليد گازهاي مخرب توسط كشور هاي صنعتي جهان بوده است؛ اين تغييرات ضمن ايجاد دگرگوني در زيستگاه هاي مختلف، نابودي و انقراض بسياري از گونه هاي گياهي را به دنبال داشته و بسياري از گونه هاي گياهي را نيز در معرض خطر نابودي قرار داده است ]انقراض گياهان همواره با ايجاد اختلال در  گردش انرژي و مواد در محيط هاي طبيعي و محو شدن بسياري از ريز اندامگان ها (Microorganisms) و گونه هاي جانوري از پهنه كره خاك همراه بوده است[؛ ادامه اين وضع سبب از بين رفتن تعداد بيشتري از گياهان شده و شايد در آينده با انقراض همه رستني هاي كره زمين و پايان حيات بر روي كره خاك همراه باشد!  

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم خرداد 1387ساعت 10:5  توسط سید رضا صفوی  | 

   كشور پهناور ما كه بخش عمده فلات ايران را شامل مي شود، بيش از 000/648/1 كيلومتر مربع وسعت دارد؛ بخش عمده‌ي اين سرزمين را كوير بزرگ مركزي اشغال كرده است، در اطراف اين كوير كوه‌هاي مرتفع فراوان و رشته كوه‌هاي متعددي مشاهده مي‌شوند و در نتيجه اختلاف ارتفاع نسبتاً زيادي (حدود 5652 متر) را بوجود آورنده‌اند كه از 24- متر در سواحل درياي خزر تا 5628 متر در قله دماوند تغيير مي‌كند؛ اختلاف درجه حرارت در كشور نيز بسيار متغير بوده و از 30- درجه سانتي‌گراد در زمستان مشكين‌شهر تا حدود 80 درجه سانتي‌گراد در تابستان كوير لوت (گندم بريان) متغير است؛ ميزان بارندگي در نقاط مختلف ايران بسيار متفاوت بوده و از 30 ميلي‌متر در كوير لوت تا حدود 2300 ميلي‌متر در بندر آستارا تغيير مي‌كند و بالاخره متأثر از چنين شرايط متنوع اقليمي و پيكرشناختي، شاهد تنوّع محسوسي در بافت و نيم رخ خاك ايران‌زمين هستيم.
چنين است كه اين شرايط اقليمي متغير سبب شده تا بوم‌سازگان‌هاي (Ecosystems) بسيار متنوع ودر عين حال ويژه‌اي در جاي جاي كشور بوجود آيند، بديهي است كه شرايط ياد شده، موجب گرديده تا تنوع زيستي در ايران بسيار غني و منحصر به فرد باشد، به طوري كه در مقايسه با اغلب كشور‌هاي جهان از نظر تنوع گونه‌هاي گياهي – و به ويژه واحد‌هاي بومي و انحصاري (Endemic) - ايران كشوري شاخص به شمار مي‌آيد. براي مثال شمار گونه‌هاي گياهي ايران نزديك به مجموع گونه‌هاي گياهي همه‌ي قاره اروپاست؛ نزديك به 8000 گونه يا واحد تحت‌گونه‌اي گياهي در ايران وجود دارد كه از اين تعداد حدود 1800 واحد انحصاري (بومي) هستند، اين مجموعه متعلق به حدود 1200 سرده بوده و 167 تيره را شامل مي‌شود.
   گونه‌هاي بومي ايران گونه‌هايي هستند كه در هيچ جاي ديگر دنيا به جز اين كشور يافت نمي‌شوند، دلايل عديده‌اي براي وجود گونه‌هاي بومي در هر منطقه وجود دارد، براي مثال مي‌توان گفت كه به دليل شرايط خاص محيط زيستي و اقليمي يك منطقه مثل وجود بوم‌سازگان‌هاي منحصر به فرد، وجود موانع طبيعي در برابر گسترش پراكنش گياهان و غيره، بسياري از گونه هايي كه در كشور بوجود آمده اند نتوانسته‌اند از سرزمين مادري و موطن اصلي خود فاصله گرفته و در نقاط دور‌دست يا حتي كشور هاي همجوار استقرار يابند و يا بر عكس شايد به دليل تغيير شرايط اقليمي و يا دست‌كاري‌هاي انسان آنقدر شرايط براي زيست برخي از گونه‌ها (كه موطن آنها ساير نقاط جهان بوده است) نامساعد گرديده كه امروزه حضور آنها تنها منحصر به مناطقي مشخص و عرصه‌هايي محدود در كشور ما شده است؛ شايان ذكر است كه در اينجا هدف از بحث در مورد گونه‌هاي بومي تنها تأكيد بر اهميت و ارزش اين گياهان به عنوان بخشي از ثروت طبيعي كشور و آشنا ساختن خواننده با اين مقوله است. وگرنه بحث تخصصي در اين باره بسيار مفصل است! 
شايان توجه آنكه دو مقوله بسيار مهم  و تا حدودي چالش‌برانگيز ديگر نيز در مورد گياهان ايران وجود دارد و لازم است در اينجا مختصري نيز به آنها اشاره شود اين دو موضوع عبارتند از «گياهان نادر» و «گياهان در معرض خطر» يا «در حال انقراض».
 گياهان نادر كشور همان‌طور كه از اسمشان برمي‌آيد بسيار كمياب بوده و تنها معدودي از آنها در منطقه يا مناطقي محدود و آن هم فقط در فصول و زمان‌هاي مشخص يافت مي‌شوند، دليل معدود بودن پايه‌ها و محدود بودن عرصه زيست اين گياهان، جديد بودن و نوپديد بودن آنهاست، به اين معني كه اينها در شمارگونه‌ها يا واحد‌هاي تحت گونه‌اي جديدي قرار مي‌گيرند كه تازه ظهور كرده و هنوز امكان پراكنش به نقاط ديگر دنيا را نيافته‌اند، پس نه تنها در ايران بلكه در جهان نادرند. مثل گياه "Scorzonera Joharchii Safavi"  كه تنها چند پايه از آن در شرق بيرجند بين طبس مسينا و گزيك مشاهده شده است و در هيچ جاي ديگر جهان وجود ندارد؛ گروه ديگري از گياهان وجود دارند كه خاستگاه اصلي آنها سرزمين‌هاي ديگري بوده و شايد در ساير مناطق دنيا پراكنش وسيعي هم داشته باشند، ولي در حال حاضر در سرزمين ما به دلايل عديده از جمله شرايط اقليمي و يا دست درازي‌هاي انسان به طبيعت كمياب شده‌اند كه برخي از گياه‌شناسان كشور اين گياهان را نيز در زمره گياهان نادر قرار مي‌دهند.
به هر حال حفاظت از همه گونه‌هاي گياهي كمياب و نادر كشور - چه شامل تعريف اول باشند يا دوّم – به منظور حفظ تنوع زيستي و ذخيره‌ي ژنتيكي گياهان كشور بسيار حايز اهميت است {در كتاب تنوع زيستي گياهان ايران، نوشته احمد قهرمان و فريده عطار (انتشارات دانشگاه تهران، 1377) 1405 گونه‌ي نادر براي ايران گزارش شده است.}.
امّا گياهان «در معرض خطر» يا «در حال انقراض» بخشي از گونه‌هاي بومي یا نادر كشور هستند كه به مرور زمان از تعداد پايه‌هاي آنها كاسته شده و وسعت عرصه زيست‌شان رو به نقصان نهاده است، عوامل مختلفي براي اين رخداد مترتب است كه از آن جمله تغيير شرايط اقليمي، وقوع رخداد‌هاي طبيعي و فعاليت هاي انساني به منظور استفاده بيشتر از طبيعت در جهت دستيابي به رفاه فزون‌تر را مي توان نام برد؛ البته بررسي تاريخچه طبيعي زمين نشان مي دهد كه انقراض گونه‌هاي گياهي يك پديده طبيعي بوده و همواره رخ داده است ولي امروزه به دليل دست كاري هاي نا بخردانه "انسان بخرد" در طبيعت روند آن آنچنان شتاب گرفته و غير عادي گرديده كه به كابوسي هولناك براي طبيعت مبدل شده است {در كتاب "Red Data Book of Iran" نوشته عادل جليلي و زيبا جم زاد (انتشارات مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع كشور، 1377) كه بر پايه مفاهيم  IUCN نگاشته شده است 21 گونه گياهي در معرض خطر و 432 گونه آسيب‌پذير از كشور گزارش گرديده است، همچنين احمد قهرمان و فريده عطار در كتاب تنوع زيستي گياهان ايران (انتشارات دانشگاه تهران، 1377) 48 گونه در معرض انقراض را از ايران نام برده‌اند.}.
بر بنياد آنچه نوشته آمد، آشنايي اينجانب با مجموعه رويش‌هاي گياهي كم‌نظير كشور به عنوان يك ميراث طبيعي و با ارزش از يك سو و كيفيت مطلوب دسترسي‌ام به منابع معتبر گياه‌شناسي و تجربيات گياه‌شناسان برجسته كشور در بخش تحقيقات گياه‌شناسي موسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع كشور از سوي ديگر، من را بر آن داشت تا تصميم گيرم ضمن معرفي گياهان كشور به علاقه‌مندان فارسي‌زبان، هم سبب آشنايي مردم طبيعت دوست ايران با اين منبع طبيعي تجديد‌شونده گردم و هم در مسير ترويج فرهنگ گياه‌شناسي قدم‌هايي هر چند كوتاه بردارم و به اين ترتيب موجب دوستي هر چه بيشتر مردم با طبيعت شوم، "كه حيات ما در گرو حيات گياهان و طبيعت است".

(چاپ شده در صفحه‌ي محيط زيست روزنامه‌ي همشهري، مورخ  ۲۵/۲/1388)

+ نوشته شده در  یکشنبه هشتم اردیبهشت 1387ساعت 9:0  توسط سید رضا صفوی